Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Παρασκευή, 11 Νοεμβρίου 2011

Διαβάζοντας αυτόν τον καιρό...(4) ή "Το Μαγικό Βουνό" του Τόμας Μαν

Ο Δρ Φάουστους είναι απόπειρα που πολυπόθητα θέλει να βρει το στόχο της, αλλά μάταια. Σκοντάφτει σε σοβαρές δυσκολίες κατανόησης, τέτοιες που αρχίζω να πιστεύω ότι είναι σοβαρό το πρόβλημά μου. Ευτυχώς, ο συγγραφέας έρχεται να με απαλλάξει ο ίδιος από τις τύψεις μιλώντας για το Μαγικό Βουνό:
     "Τι μπορώ τώρα να σας πω για το βιβλίο και για το πως μπορεί καλύτερα να το διαβάσει κανείς; Θα αρχίσω με την αλαζονική απαίτηση να μην το διαβάσετε μία φορά, αλλά δύο. Μια απαίτηση που δεν χρειάζεται βέβαια να ικανοποιηθεί, αν κάποιος έχει ήδη βαρεθεί με την πρώτη ανάγνωση. Ένα έργο τέχνης δεν πρέπει να το αναλαμβάνει κανείς παρά τη θέλησή του. Ο στόχος του είναι να παρέχει ευχαρίστηση, να ψυχαγωγεί και να αναζωογονεί. Αν δεν έχει αυτά τα αποτελέσματα σε κάποιον αναγνώστη, αυτός πρέπει να το παρατήσει και να στραφεί σε κάτι άλλο. Αν όμως έχετε διαβάσει το βιβλίο μία φορά, σας συνιστώ να το διαβάσετε και μία δεύτερη...."
       Και επικροτώ τον αγαπητό συγγραφέα και χαίρομαι που δεν είναι από αυτούς τους δήθεν, και δεν αισθάνομαι πια τύψεις για τον δυσανάγνωστο Δρ Φάουστους και μάλιστα με την έγκριση του ίδιου του Τόμας Μαν. Συνεχίζει λοιπόν εξηγώντας για το Μαγικό Βουνό (που παρεμπιπτόντως τρέχει σα νεράκι):
        "Ο τρόπος με τον οποίο έχει συντεθεί το βιβλίο έχει αποτέλεσμα η απόλαυση του αναγνώστη από τη δεύτερη ανάγνωση να είναι βαθύτερη. Ακριβώς όπως και στη μουσική χρειάζεται κανείς να γνωρίζει ένα κομμάτι για να το ευχαριστηθεί όπως πρέπει, χρησιμοποίησα τη λέξη συντεθεί αναφερόμενος στη συγγραφή ενός βιβλίου. Το εννοώ με την έννοια με την οποία συνηθέστερα τη χρησιμοποιούμε προκειμένου για τη μουσική. Διότι η μουσική είχε ανέκαθεν μια ισχυρή διαπλασματική επίδραση στο συγγραφικό μου ύφος. Οι συγγραφείς πολύ συχνά είναι πραγματικά κάτι άλλο...είναι μετεμφυτευμένοι ζωγράφοι ή γλύπτες  ή αρχιτέκτονες ή οτιδήποτε. Για μένα το μυθιστόρημα ήταν πάντα σαν μία συμφωνία, ένα έργο αντίστιξης, ένα θεματικό οικοδόμημα, η ιδέα του μουσικού μοτίβου παίζει σημαντικό ρόλο σε αυτό.... 
...Διάφοροι έχουν επισημάνει την επιρροή της μουσικής του Βάγκνερ στο έργο μου. Οπωσδήποτε δεν αρνούμαι την επιρροή αυτή. Συγκεκριμένα ακολούθησα τον Βάγκνερ στη χρήση του Leitmotiv, το οποίο μετέφερα στο χώρο της γλώσσας. Όχι όπως το μεταχειρίστηκαν ο Τολστόι και ο Ζολά, ή όπως το χρησιμοποίησα και εγώ ο ίδιος στους Μπούντενμπρουκς, νατουραλιστικά και ως μέσο χαρακτηρισμού - σαν να λέμε μηχανικά. Προσπάθησα να το χρησιμοποιήσω με τη μουσική του έννοια. Οι πρώτες μου τέτοιες απόπειρες ήταν στον Τόνιο Κρέγκερ. Αλλά η τεχνική που χρησιμοποίησα εκεί εμφανίζεται πολύ πιο ανεπτυγμένη στο Μαγικό Βουνό, χρησιμοποιείται με έναν πολύ περισσότερο πολυπλοκο τρόπο, που διαποτίζει τα πάντα."
* αντίστιξη: η ταυτόχρονη συνήχηση πολλών διαφορετικών μελωδιών, οι οποίες συνδυάζονται με βάση ένα αυστηρό συνήθως πρόγραμμα κανόνων
* Leitmotiv: είναι το μουσικό θέμα που συνοδεύει την επανεμφάνιση ενός ήρωα ή ενός τοπίου ή μίας κατάστασης κλπ.
Το βίντεο είναι διαφωτιστικότατο περί Leitmotiv, εκπληκτικός είναι βέβαια ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζεται στο βιβλίο, κάτι που γίνεται ήδη φανερό με την επαναφορά του ήρωα στην αρχική  αφήγηση μετά από μία σύντομη αναδρομή στο παρελθόν. Νομίζω όμως ότι γι' αυτό το λόγο ο συγγραφέας επιμένει στη δεύτερη ανάγνωση, για να είναι πια γνώριμα τα Leitmotivs...εξαιρετική ιδέα.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου