Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Τετάρτη, 28 Δεκεμβρίου 2011

Αντώνης Σαμαράκης "Το Λάθος"


Ο Αντώνης Σαμαράκης είναι ο κατεξοχήν συγγραφέας που αγαπά να "ξεθάβει" μέσα από τον εχθρό τον άνθρωπο. Παρόλο που η σκληρή πραγματικότητα απέχει παρασάγγας από μία τέτοια εκδοχή, θεμιτό είναι να υπάρχει στην ψυχή κάποιου που χαρακτηρίστηκε διόλου τυχαία "αιώνιος έφηβος". Και επειδή ζητείται ελπίς, καλό είναι η ψυχή αυτή να εκφράζεται απλόχερα ειδικά όταν κάτι τέτοιο κάνει καλό σε άλλες τρυφερές και νεανικές ψυχές. Γιατί είναι αναγκαίο για τη νεανική ψυχή να μάθει τι σημαίνει αυταρχικό και ανελεύθερο καθεστώς, γιατί είναι αναγκαίο να μάθει με ποιον τρόπο ακριβώς μπορεί να χάσει τα δικαιώματά του, γιατί είναι αναγκαίο να χτίσει ιδεολογία, όποια και αν είναι αυτή, αρκεί να ξέρει τι είναι ηθικό και τι δεν είναι. Πέρα από όλα αυτά που μάλλον τετριμμένα μου φαίνονται τελικά γι' αυτόν τον κλασικό εκπρόσωπο της μεταπολεμικής γενιάς, επειδή ακριβώς φαντάζομαι ότι μπορεί κανείς να τα διαβάσει οπουδήποτε, "Το Λάθος" είναι ένα σημαντικό βιβλίο, όχι μόνο γι' αυτά που αποπνέει, αλλά και γιατί διαθέτει ακόμη έξυπνη αφηγηματική τεχνική που κινείται στην εναλλαγή της οπτικής γωνίας μεταξύ των δύο ηρώων. Ο Σαμαράκης λοιπόν καταπιάνεται με τη "στημένη" συνάντηση δύο αντρών, ενός υπόπτου για την υπονόμευση του καθεστώτος και του φύλακά του, του ανθρώπου που είναι δηλαδή γρανάζι στη μηχανή του καθεστώτος. Η συνάντηση λοιπόν αυτή είναι στημένη γιατί δεν είναι ηθελημένη, ο ύποπτος βρίσκεται υπό κράτηση και μεταφέρεται στα κεντρικά γραφεία της ανάκρισης. Η μεταφορά γίνεται ταξίδι και νυχτερινή διαμονή, τουτέστιν απαιτεί χρόνο. Ο χρόνος έχει διπλό σκοπό, δίνει αφενός την ευκαιρία στον κρατούμενο να δραπετεύσει αποδεικνύοντας έτσι την ενοχή του, αφετέρου δίνει επίσης την ευκαιρία στους δύο άντρες να γνωρίσουν ο ένας τον άλλο. Η εναλλαγή της αφήγησης από τη μία οπτική γωνία στην άλλη πετυχαίνει να σκιαγραφήσει τους χαρακτήρες εν γένει, τους χαρακτήρες της εκάστοτε στιγμής με όσα τυχαία ή μοιραία μπορεί να φέρει "η κακιά ώρα", τέλος να φορτίσει συναισθηματικά τον αναγνώστη.
Ο συγγραφέας στήνει επομένως μιαν ιστορία τέτοια που να τον βοηθήσει να βγάλει για άλλη μια φορά τον άνθρωπο από τον εχθρό (τον ονομάζω για δεύτερη φορά εχθρό με πολύ μεγάλη προσοχή, για να μην τον χαρακτηρίσω κάτι βαρύτερο φίλε αναγνώστη). Όλα αυτά εν ολίγοις με αφήνουν στο τέλος με την πικρή γεύση του σκεπτικισμού και της καταραμένης δυσπιστίας (ίσως να μην είμαι και αιώνια έφηβη), ωστόσο είναι μία αντιμετώπιση που θαυμάζω πολύ και τελικά, έστω και πρόσκαιρα (πριν αρχίσει δηλαδή η πραγματικότητα να με περιτριγυρίζει) αισθάνομαι βαθύτατη συγκίνηση κάθε φορά που φτάνω στο τέλος του βιβλίου.
*Ψάχνοντας στο διαδίκτυο για την τύχη "Του Λάθους" στο εξωτερικό κυρίως, ανακάλυψα ότι στα 1975 γυρίστηκε ταινία γαλλικής παραγωγής με τον Μισέλ Πικολί που βασίστηκε στο βιβλίο του Σαμαράκη. Ελπίζω να τη βρω και να ικανοποιήσω την περιέργειά μου...



4 σχόλια:

  1. ωωω τί βιβλίο...
    και πόσο χαίρομαι που βλέπω post για αυτό...
    με εκφράζει απόλυτα αυτό που λέτε για "βαθύτατη συγκίνηση"...
    ο Αντώνης Σαμαράκης ήταν ένας υπερμέγιστος, ένας τιτάνας, όχι μόνο σαν συγγραφέας, αλλά και σαν άνθρωπος, να θυμήσω ότι χαρακτηρίστηκε ο συγγραφέας της ανθρωπιάς και της ελπίδας...
    Το Λάθος, το με διαφορά κορυφαίο έργο του, ένα έργο που σημάδεψε παγκοσμίως την λογοτεχνία, το διάβασα ένα καλοκαίρι των '80s στην Αλόνησο, όπου παραθερίζαμε οικογενειακώς και από τότε το διαβάζω συνεχώς και ξανά...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Είναι ο Σαμαράκης η άπιαστη ψυχή που ονειρεύομαι, δεν μπορώ να φανταστώ άλλον άνθρωπο να έχει τόσο ευγενικά αισθήματα απέναντι στο είδος μας...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. πολύ ωραίο αυτό που λέτε...και εγώ έτσι πιστεύω...μια ζωή να τον μελετάς, πάντα μένεις εκστατικός για εκείνον... μέγιστος...
    η ζωή του ένα μικρό μάθημα για όλους μας...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Όλα καλά, αλλά θα προτιμούσα τον ενικό! Δεν είμαι και σαν την Πελοπόννησο :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή