Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Δευτέρα, 27 Φεβρουαρίου 2012

Διαβάζοντας αυτόν τον καιρό...(8) ή "Το Μαγικό Βουνό" του Τόμας Μαν

Το τελευταίο διάστημα βρίσκομαι μεταξύ διαφορετικών ηρώων που με απομακρύνουν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο από τον Χανς Κάστορπ. Η Τζέιν Έιρ, η κα ντε Σαιντ Ανζ που προσπαθεί να μυήσει την ανήλικη Ευγενία στην ακολασία, οι πρωταγωνιστές των ερωτικών ιστοριών της Αναίς Νιν, οι τρομακτικοί χαρακτήρες του Πόε, όλοι έρχονται και προσπερνούν, αφήνοντας όμως τον Χανς ως τη μοναδική σκέψη στο πίσω μέρος του μυαλού μου. Δεν ξέρω πραγματικά γιατί επέλεξα "Το Μαγικό Βουνό" να έχει αυτή την περίοπτη θέση εδώ μέσα...αυτή δηλαδή του "Διαβάζοντας αυτόν τον καιρό", αφού στο κάτω κάτω πολλά διαβάζω αυτόν τον καιρό. Ίσως γιατί η δίτομη μορφή του το καθιστά μεγαλεπήβολο σχέδιο, ίσως γιατί στο παρελθόν ο Τόμας Μαν με έχει δυσκολέψει ιδιαιτέρως και έχει γίνει έτσι ένα στοίχημα με τον εαυτό μου, ίσως γιατί είναι ένα έργο τόσο ολοκληρωμένο, θαρρείς πως κάθε σκηνή και κάθε λόγος δεν επιλέγεται τυχαία κυρίως στη θέση που καταλαμβάνει στο χωροχρόνο τούτου του μάλλον κατά τα άλλα απλησίαστου από πολλούς βιβλίο. Μα το κυριότερο είναι ότι διαβάζω κάθε μέρα και ένα κομμάτι από μένα, ένα κομμάτι από αυτά που έχω σκεφτεί, δε μπόρεσα όμως να τα διατυπώσω η ίδια και ο ευφυέστατος συγγραφέας μου έδωσε τούτη τη χαρά που δεν μπορώ να δώσω στον εαυτό μου. 
Και άλλοτε έχω πει πως θεωρώ ότι η βασική του θεματική είναι ο χρόνος. Ο πρώτος τόμος έκλεισε με την πάροδο 7-8 μηνών στο σανατόριο Μπέργκχοφ, με έναν ήρωα που βρίσκει την ευκαιρία μέσω της αρρώστιας να ζήσει μιαν άλλη ζωή από αυτή που έχει ζήσει στα πεδινά, την απόλυτα συμβατική και αδιάφορη. Εδώ, στο βουνό, γίνεται φίλος με ανθρώπους που τους βλέπει με υποψία στην αρχή, φιλοσοφεί μαζί τους, διαβάζει βιολογία και με εμμονή παραστέκεται στους ετοιμοθάνατους του Μπέργκχοφ, σχεδόν γίνεται εκνευριστικά ηθικολόγος μέχρι που με την ευκαιρία του καρναβαλιού αποδύεται τον πληθυντικό και τον καθωσπρεπισμό του, αποκτά θάρρος και μιλά στη γυναίκα που του έχει κεντρίσει την προσοχή. Ο θάνατος είναι η αφορμή της νέας του ζωής, για την οποία όμως δεν έχει αισθανθεί ακόμη τον τρόμο και την ασθενική μοναξιά.
Η μεταστροφή αυτή προμηνύεται στον δεύτερο τόμο που έρχεται να κλείσει ήρεμα τον πρώτο χρόνο παραμονής στο σανατόριο και να ανοίξει σε αριθμό ισόποσων σελίδων την αφήγηση των υπόλοιπων έξι ετών. Ο δεύτερος τόμος πετυχαίνει κάτι μοναδικό, που εγώ τουλάχιστον δεν το έχω δει να συμβαίνει με τόση ευκολία σε άλλα βιβλία: ο Χάνς Κάστορπ εξελίσσεται, μεγαλώνει δηλαδή με την πάροδο του χρόνου. Ο χαρακτήρας του είναι ο ίδιος και συνάμα όχι ο ίδιος, ενίοτε παλινδρομεί σε τακτικές και σκέψεις του παρελθόντος, ο χρόνος όμως και η νοσηρή κατάσταση την οποία βιώνει τον αλλάζουν, τον μεταβάλλουν στον άνθρωπο που τώρα πια, θέλει δε θέλει, είναι έναν χρόνο γερασμένος, άρρωστος και εσώκλειστος. Κανένας άλλος συγγραφέας δεν με έκανε ποτέ να αισθανθώ τούτο το σταδιακό μεγάλωμα, να πιστέψω εν τέλει ότι ο Χανς είναι πραγματικός, με σάρκα και οστά. Αυτό ξεπερνά ακόμη και τα όρια της ρεαλιστικής λογοτεχνίας, τη λογοτεχνία την ίδια, είναι στην πραγματικότητα τούτο το βιβλίο η μετενσάρκωση του κάθε αναγνώστη, γι' αυτό (επαναλαμβάνω) είναι ένα κομμάτι από μένα...

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου