Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Σάββατο, 4 Φεβρουαρίου 2012

"Τζέιν Έιρ" της Σαρλότ Μπροντέ

Η μεγαλύτερη από τις αδερφές Μπροντέ το έκανε το θαύμα της. Η "Τζέιν Έιρ" εκδίδεται για πρώτη φορά στα 1847 με το ψευδώνυμο Κάρερ Μπελ (αντρικό όνομα) και βρίσκει τους κριτικούς μάλλον όχι ιδιαίτερα γενναιόδωρους. Φυσικά το βιβλίο δεν είναι το τυπικό δείγμα της βικτωριανής εποχής με την κλασική έννοια του όρου: τα πολιτισμικά στοιχεία της εποχής αναδεικνύονται (έστω και με μικρούς αναχρονισμούς) στο έπακρο, ο χαρακτήρας όμως της ηρωίδας στέκει, αν και θα έλεγα θεοσεβούμενος, πάνω από τα πρότυπα της γυναικείας προσωπικότητας της εποχής που είναι δεισιδαίμων και παραμένει δεισιδαίμων καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής της. Η Τζέιν Έιρ είναι δεισιδαίμων, φοβάται, πλάθει απίστευτες ιστορίες στο μυαλό της, αλλά την ύστατη στιγμή βρίσκει τη δύναμη να σταθεί στα δικά της πόδια, βρίσκει τη δύναμη να βγει νικήτρια σε ό,τι την κατατρέχει και κυρίως αντιμετωπίζει τους ανθρώπους ως ίσους. Υπό αυτή την έννοια η οποιαδήποτε κριτική της εποχής διατυπώθηκε πιθανότατα με στόχο να περιορίσει την επιρροή αυτής της διαφορετικής γυναίκας που θα μπορούσε να αποτελέσει κακό πρότυπο για τις υπόλοιπες. Από την άλλη πλευρά πολλοί θεωρούν ότι το βιβλίο χαρακτηρίζεται από πεσιμιστική και σκοτεινή διάθεση, στοιχεία που συνθέτουν gothic τάσεις στη λογοτεχνία. Και εδώ θα διαφωνήσω και κυρίως εκ του αποτελέσματος και εκ του χαρακτήρος και πάλι της Έιρ. Η αδιαφιλονίκητη αυτοπεποίθησή της φωτίζει τις ζοφερές εικόνες και τα σκοτεινά πρόσωπα σε τέτοιο βαθμό που δε θα μπορούσε αυτό το βιβλίο να έχει αυτό που λέμε κακό τέλος. Σε αυτό το θέμα συγκεκριμένα, αισθάνεται κανείς πως η Τζέιν Έιρ είναι ένας ξεχωριστός άνθρωπος ένεκα κάποιας πικρής μοίρας, αλλά και ένας κανονικός άνθρωπος που αποτινάσσει από πάνω της το πικρό και το μετατρέπει σε γλυκό και ευχάριστο: εργάζεται, διακοσμεί το σπίτι της, συναναστρέφεται, αγαπά, συγχωρεί κλπ. Είναι ένας κανονικός άνθρωπος μέσα σε μία ιστορία όχι περισσότερο μαύρη από αυτή της ψυχικά ασθενούς συζύγου του κου Ρότσεστερ, ούτε ακόμη ίσως και πιο μαύρη από αυτή του Σαιντ Τζων ή της ανίκανης να αγαπήσει θείας της. Όλοι οι υπόλοιποι που κάνουν το πέρασμά τους από το βιβλίο έχουν προβλήματα, εκείνη απόλυτα φυσιολογική στις σκέψεις και τις αντιδράσεις της πέφτει απλά θύμα των περιστάσεων και αυτών των συγκεκριμένων προβληματικών ανθρώπων. Έτσι, στο ζενίθ της ψυχολογικής πίεσης που επιδέχεται γράφει ένα ημερολόγιο, απευθυνόμενη πολλές φορές στον αναγνώστη και εξηγώντας το κάθε συναίσθημα και  την κάθε της πράξη. Η τεχνική του ημερολογίου επομένως που χρησιμοποίησε η Σαρλότ Μπροντέ είναι μία ακόμα μικρή ψηφίδα που σχηματοποιεί την ηρωίδα (πολλοί πιστεύουν πως αυτό συμβαίνει γιατί η Μπροντέ χρησιμοποιεί στα έργα της πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία, όπως και να ΄χει η τεχνική υποβοηθεί το ίδιο το βιβλίο). Τέλος, η ιστορία είναι εξαιρετική, τέλεια στη δομή και τις λεπτομέρειες και άριστη στην έκφραση τόσο του εκάστοτε εξωτερικού περιβάλλοντος όσο και του εσωτερικού κόσμου της πρωταγωνίστριας. Σε παλαιότερη ανάρτηση ανέφερα πως διάβασα για πρώτη φορά την "Τζέιν Έιρ" στα παιδικά μου χρόνια. Διαβάζοντάς το σήμερα πολλές φορές έπιασα τον εαυτό μου να σκέφτεται: "πως είναι δυνατόν να διάβασα αυτή την παράγραφο 12 χρονών παιδί - μπορεί και μικρότερη - και να την κατάλαβα, να την ένιωσα;" Έτσι λοιπόν φίλε αναγνώστη, το βιβλίο αυτό δεν είναι για παιδιά, είναι για μεγαλύτερες ηλικίες...
*Τώρα μπορώ να επιστρέψω στον Χανς Κάστορπ χωρίς τύψεις που τον διέκοψα για τόσον καιρό...

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου