Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Τετάρτη, 28 Νοεμβρίου 2012

Μικρές Τραγωδίες του Αλεξάντρ Σεργκέγεβιτς Πούσκιν

Ο λόγος για τον οποίο πήρα ως δώρο αυτό το βιβλίο δεν ήταν τόσο ο γνωστός Ρώσος συγγραφέας του - ελπίζω δε αυτό να μην εκληφθεί ως υποτιμητικό προς εκείνον - όσο ο τίτλος της πρώτης μικρής τραγωδίας "Μότσαρτ και Σαλιέρι". Η ιστορία του απίθανου Αμαντέους, ή καλύτερα η ιστορία του πιθανού μίσους που αισθανόταν ο Σαλιέρι για τον Μότσαρτ έγινε σε εμένα γνωστή κατά την παιδική μου ηλικία από δύο πηγές: πρώτον, από τον τόμο "Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ" από τη σειρά "οι Μεγάλοι όλων των Eποχών" (από τις κλασικές πια εκδόσεις Mondadori)  που κοσμούσε τη βιβλιοθήκη των γονιών μου. Εκεί γινόταν μια απλή αναφορά για το ρόλο που πιθανώς έπαιξε ο Αντόνιο Σαλιέρι, μουσικός της αυλής του βασιλιά Ιωσήφ της Αυστρίας, στο τέλος του μεγάλου μουσουργού. Αν θυμάμαι καλά, παρατίθεται και πίνακας που αναπαριστά τον Σαλιέρι να κρατά σημειώσεις για λογαριασμό του Μότσαρτ και κατόπιν εντολής του για τη σύνθεση του τελευταίου έργου του, του Ρέκβιεμ. Η δεύτερη πηγή δεν είναι άλλη από την ταινία Amadeus (1984) του Μίλος Φόρμαν, που ασχολήθηκε αποκλειστικά με το θέμα και άγγιξε τόσο την παιδική μου ψυχή όσο τίποτε άλλο, όχι μόνο για τη μουσική εν γένει, αλλά και για τις θετικές και αρνητικές όψεις που μπορεί να λάβει η ανθρώπινη ψυχή, για τις επιρροές που δέχεται από τη θρησκεία, για την εσωτερική σύγκρουση που συναισθάνεται ο άνθρωπος όταν δεν είναι ευτυχισμένος με το "εγώ" του.
Ο Αλεξάντρ Πούσκιν παίρνει τη περίπλοκη ψυχοσύνθεση του προβληματικού Αντόνιο και την τοποθετεί απέναντι στον Μότσαρτ και φτιάχνει δραματική ποίηση. Το Μότσαρτ και Σαλιέρι είναι φαινομενικά μια μελέτη του φθόνου, περιγραφή ενός ανθρώπου που σπαράζεται από την αδυναμία να καταλάβει πως μπορεί "θεϊκό ταλέντο" και "ιδιοφυία αθάνατη" να στολίζουν έναν "αργόσχολο ακαμάτη", γράφει ο Λεωνίδας Καρατζάς στο εισαγωγικό σημείωμα του βιβλίου. Στην πραγματικότητα βέβαια δεν είναι τίποτε άλλο παρά ύμνος στην ανθρώπινη - καλλιτεχνική δημιουργία. Πολλοί μάλιστα θεωρούν πως ο συγγραφέας ταυτίζεται αναπόφευκτα με τον μεγάλο κλασικό. Όπως είναι αναμενόμενο, ωστόσο, όσοι το διαβάσουν θα δουν πολλές φορές τον Ιταλό μουσικό να παραδέχεται τη ζήλεια που του τρώει τα σωθικά, να αναθεματίζει Θεό και Ουρανούς που τον ανάγκασαν να ζει σε μια κατώτερη θέση από αυτή ενός προικισμένου με σαλεμένο νου. Κατά τα άλλα, η σχέση των δύο είναι μάλλον καθ' ολοκληρία φανταστική, όσο και το μίσος του ενός προς τον άλλο. Ακόμη και φανταστική όμως, δεν παύει να είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, γεμάτη έντονα συναισθήματα, μου θυμίζει πάντα κάτι από την Ισμήνη του Ρίτσου.

Η σύνθεση του Confutatis, από το Ρέκβιεμ στην ταινία του 1984:

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου