Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Παρασκευή, 20 Δεκεμβρίου 2013

Φρανκενστάιν της Μέρι Σέλει

Αφορμή για τη σύλληψη της ιδέας στάθηκε ένας άτυπος "διαγωνισμός" στον οποίο συμμετείχε τούτη η γυναίκα με τον σύζυγό της, Πέρσι Σέλει, τον φίλο τους Πολιντόρ και τον λόρδο Βύρωνα στην κατοικία του τελευταίου στις Άλπεις στα 1817. Η συμφωνία ήταν να επινοηθεί η πιο τρομακτική ιστορία. "Ο Ευγενής συγγραφεύς άρχισε μια ιστορία που απόσπασμά της τύπωσε στο τέλος του ποιήματος για τον Μαζέπα. Ο Σέλει, που ήταν πιο άξιος να δίνη σάρκα σε ιδέες και αισθήματα με την ακτινοβολία λαμπερών περιγραφών...άρχισε ένα διήγημα με βάση τις εμπειρίες των παιδικών του χρόνων. Ο δυστυχής Πολιντόρ είχε μια τρομερή ιδέα: μια κυρία με κεφάλι σκελετού που τιμωρήθηκε γιατί κοίταζε από μία κλειδαρότρυπα...εγώ προσπάθησα να σκεφτώ μια ιστορία...που θα μιλούσε στους ανεξιχνίαστους τρόμους της ανθρώπινης φύσης και θα προκαλούσε φόβους ανατριχιαστικούς - μια ιστορία που θα έκανε τον αναγνώστη να φοβάται να κοιτάξη γύρω του, που θα έκοβε το αίμα του και θα επιτάχυνε τους χτύπους της καρδιάς του" μαρτυρεί η ίδια στον πρόλογο του βιβλίου της.
Η Σέλει δυσκολεύτηκε λίγο, αλλά όπως αποδείχθηκε μέχρι σήμερα, τελικά συνέθεσε ένα από τα καλύτερα βιβλία τρόμου στην ιστορία της λογοτεχνίας. Σκοτεινό, λυρικό και πρωτότυπο, ένα κράμα φαντασίας και επιστήμης εκδόθηκε για πρώτη φορά στα 1831, χαρακτηριστικά τα οποία διαφαίνονται και στην φωτογραφία δεξιά που αποτελεί την πρώτη σελίδα εκείνης της πρώτης έκδοσης. Η υπόθεση είναι φυσικά γνωστή σε όλους: Ο Ελβετός Βίκτορ Φρανκενστάιν είναι ένας φιλόδοξος νεαρός που με όλη τη στήριξη της αγαπημένης του οικογένειας σπεύδει να σπουδάσει στο εξωτερικό φυσικές επιστήμες. Εκεί εφευρίσκει (ή ανακαλύπτει - η σημασιολογική διαφορά των λέξεων είναι σημαντική, το "ανακαλύπτει" εδώ είναι ίσως πιο τρομακτικό, αλλά το αποφεύγω για λόγους κοινής λογικής) έναν τρόπο να δίνει ζωή στά άψυχα. Φέρνει λοιπόν στη ζωή το τέρας του, στη θέα του οποίου όμως νιώθει τελικά αποστροφή και φόβο, σε τέτοιο βαθμό που το εγκαταλείπει αμέσως παθαίνοντας ο ίδιος σοβαρό νευρικό κλονισμό. Η αντιμετώπιση του Φρανκενστάιν αποτελεί κοινό χαρακτηριστικό για όλους τους ανθρώπους, όπως θα διαπιστώσει τώρα και για τα επόμενα περίπου δύο χρόνια το τέρας που φεύγει τρομαγμένο και περιπλανιέται σε έναν χαοτικό κόσμο προσπαθώντας παράλληλα να "μεγαλώσει", να μιλήσει και να κατανοήσει.
Η έλλειψη της ανθρώπινης αποδοχής του πλάσματος που πλέον έχει αναπτύξει όλες τις διανοητικές και σωματικές του λειτουργίες αποτελεί τώρα την αφορμή για εκδίκηση, ιδιαιτέρως όταν αυτό ανακαλύπτει τυχαία το ημερολόγιο του "πατέρα" του και πλέον γνωρίζει τη μακάβρια και φρικιαστική γέννησή του. Από τούδε και στο εξής τα πράγματα αποδεικνύονται μοιραία για τον πρωταγωνιστή: ο μικρός του αδερφός δολοφονείται και μία προστατεύομενη της οικογένειάς του κατηγορείται για τη δολοφονία του και εκτελείται. Το τέρας επιδίδεται σε μία ακατάπαυστη καταδίωξη του Φρανκενστάιν, πράγμα που τον καταρρακώνει ψυχολογικά μέχρι τελικά να χαθεί σχεδόν όλη του η οικογένεια και κυρίως η αγαπημένη του Ελίζαμπεθ, τη νύχτα του γάμου τους.
Η τεράστια επιτυχία του βιβλίου οφείλεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στην εποχή κατά την οποία γράφτηκε. Η επιστημονική επανάσταση βρίσκεται στις αρχές της. Οι άνθρωποι προσπαθούν να εκλογικεύσουν τις παλαιωμένες του αντιλήψεις και να αποβάλουν τις δεισιδαιμονίες, βρίσκονται όμως σε μεταβατική περίοδο, επομένως η αλήθεια και το ψέμα εμπλέκονται και δημιουργούν σύγχυση. Τη σύγχυση αυτή εκμεταλλεύτηκε η συγγραφέας συνθέτοντας μια ιστορία που βασίζεται στην επιστήμη, ωστόσο είναι άκρως φανταστική. Υπό αυτήν την έννοια, ο τρόμος γεννάται πολύ εύκολα και σε πολύ μεγάλο βαθμό στον αναγνώστη. Εν ολίγοις, η Σέλει επέτυχε τον σκοπό της. Τα προτερήματα του βιβλίου είναι σίγουρα: 1) η αφήγηση του τέρατος στον Φρανκενστάιν σχετικά με την πνευματική του ανάπτυξη και εξέλιξη (εντυπωσιακή εξέλιξη! Το τέρας αναλύει Βέρθερο και Χαμένο Παράδεισο με μεγάλη άνεση) 2) η σκοτεινή ατμόσφαιρα που επικρατεί σε όλη την έκταση του κειμένου. Το βασικότερο μειονέκτημα του βιβλίου είναι ο ξεχειλίζων λυρισμός, κυρίως στις περιγραφές της εσωτερικής κατάπτωσης του πρωταγωνιστή. Εντύπωση μου προκάλεσε η ικανότητα των ανθρώπων εκείνης της εποχής να ταξιδεύουν από χώρα σε χώρα (και) πεζή.
Ο Κένεθ Μπράνα στην ομώνυμη ταινία του 1994 δίνει πνοή στο δημιούργημά του

2 σχόλια:

  1. Ως φανατική Βυρωνίστρια θα μου επιτρέψεις να διορθώσω μια μικρή αβλεψία.
    Ο φίλος ήταν ο Πολιντόρι (θείος των Ροσσέττι) ο οποίος μάλιστα έγραψε ένα διήγημα, το Vampyre, που περιγράφει ένα ήρωα βυρωνικό.. Το έργο του θεωρείται το πρώτο βιβλίο με βαμπίρ στα αγγλικά. Ήταν γιατρός και πέθανε νεότατος από κατάθλιψη καταβεβλημένος από χρέη που ειπώθηκε ότι τον οδήγησαν στην αυτοκτονία.

    Καλώς σε βρήκα!


    Καλώς σε βρήκα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. To όνομα Πολιντόρ το έγραψα αυτούσιο όπως το βρήκα στο βιβλίο, γι' αυτό και τα πλάγια γράμματα...ομολογώ πως δεν τον ήξερα. Θα ψάξω το διήγημά του. Σε ευχαριστώ για τις πληροφορίες και καλώς ήρθες :)

      Και καλή χρονιά!!!

      Διαγραφή