Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Κυριακή, 2 Φεβρουαρίου 2014

Φιλολογίστικο Παραλήρημα

 
Όταν διάβαζα τον Φάουστ, πολλά ερωτηματικά μου γεννήθηκαν για το πόσα πράγματα "χάνει" ο μέσος αναγνώστης κυρίως από ένα ποιητικό κείμενο όπως αυτό. Πολλά ερωτηματικά μου γεννήθηκαν για τη φιλολογίστικη προσέγγιση που πολλούς πολέμιους γνώρισε στη λογοτεχνική μπλογκόσφαιρα. Εν ολίγοις, χωρίς να έχω την παραμικρή πρόθεση να υποβιβάσω την αντιληπτική ικανότητα του απλού αναγνώστη απόρησα τι κρατάει εκείνος όταν τελειώνει ένα έργο όπως ο Φάουστ. Τι αισθάνεται; Ή ακόμη, ένιωσε στο πετσί του κάθε αράδα; Ή αυτό δεν έχει καμία σημασία; Γιατί ο Φάουστ δεν είναι απλά ένα πλάσμα που πούλησε τη ψυχή του στο Διάβολο, επειδή έπεσε στα βάθη της ματαιότητας. Είναι κι άλλα πολλά. Είναι οι λέξεις, είναι οι παρομοιώσεις που δεν επιλέχτηκαν τυχαία, είναι η επικολυρική δομη, είναι το τραγικό ύφος. Και τι κρίμα να διαβάζει κανείς ποίηση από μετάφραση...
Ώρες ώρες έχω την εντύπωση ότι βασανίζομαι άδικα εξαιτίας της φιλολογικής μου ιδιότητας, επειδή έχω το μικρόβιο να ψάχνω το καθετί. Αλλό αυτό κατέληξα πως δεν ισχύει. Τουναντίον. Δεν σκύβω ευλαβικά πάνω από τις σελίδες αναλύοντας το Τι και το Ε...(!) Δε μπορώ να κρύψω όμως ότι η αυθόρμητη ανάλυση μού έχει χαρίσει και αυθόρμητα χαμόγελα, και απρόσμενη χαρά, που αισθάνομαι ότι την χάνει όποιος "δε γνωρίζει".
Φαντάζομαι ότι αυτό δεν ισχύει για όλα τα βιβλία. Τα Σταφύλια της Οργής με τα οποία έχω καταπιαστεί αυτή την περίοδο είναι ένα "εύκολο" βιβλίο, τόσο που μετάνιωσα που δεν το διαβάζω από το πρωτότυπο. Και δεν τα βάζω βέβαια με τη μετάφραση του Κοσμά Πολίτη. Η μητρική γλώσσα όμως κουβαλάει μέσα της τη λογοτεχνία του Στάινμπεκ, του Καμύ, του Σελίν, του Γκαίτε και άλλων. Το ζήτημα της μετάφρασης όμως και "του κατά πόσον" είναι άλλο και αρκετά μπλεγμένη είμαι...
Κλείνοντας το ταπεινό μου παραλήρημα θέλω να συνηγορήσω υπέρ της "φάρας" μου και να δηλώσω πως και ο φιλόλογος αισθάνεται. Πολλά, θα τολμήσω να πω και περισσότερα, κι ας τα ακούσω. Αισθάνεται πολλά ακόμη και ο φιλόλογος που παραέχει ειδικευτεί π.χ. στην ιστορικοσυγκριτική λογοτεχνία και φαινομενικά έχει βάλει παρωπίδες. Γιατί πραγματικά, πόσα χάνεις αν δε γνωρίζεις γιατί η Πολυδούρη έγραψε: "μου χάρισε η Αυγή ρόδα στα χέρια" (και αυτό δε σημαίνει ότι εξ ορισμού πρέπει να είσαι φιλόλογος, αλλά όπως και να το κάνουμε έχεις μεγαλύτερες πιθανότητες να το ξέρεις).

2 σχόλια:

  1. Εσύ, Filoteo μου, και σεμνά και σωστά και με μια χαρά ευγενικό και δημοκρατικό τρόπο τα διατυπώνεις αυτά που σε προβληματίζουν στην ανάρτησή σου.Και ναι,στο κάτω κάτω είσαι φιλόλογος και να σ΄ευχαριστήσω πρέπει όταν με ξεστραβώνεις και όντως σ΄ ευχαριστώ επειδή μαθαίνω πράγματα και αυτό το εκτιμώ πολύ και διορθώνομαι , νομίζω.
    Αν όμως στην ανάρτησή μου εγώ, που δεν είμαι φιλόλογος,δεν γράψω κι ας το έχω δει,ότι ο συγγραφέας χρησιμοποιεί αυτήν ή την άλλη αφήγηση,κάνει προβολή ή αναδρομή κτλ αδυνατίζει ή και εξαφανίζεται το δικαίωμά μου,αυτό το στοιχειώδες, του να εκφέρω στο μπλογκ μου γνώμη για το βιβλίο που αγόρασα και διάβασα; Φαντάζομαι ότι αν και φιλόλογος -επειδή δεν έχεις να φοβηθείς κάτι από μένα,τι να φοβηθείς,αστεία πράγματα, μη σου πάρω την τάξη;-εσύ θα πεις πως όχι, εφιστώντας μου παράλληλα την προσοχή να μην το παρακάνω σε ό,τι γράφω αν δεν το τσεκάρω, για να μη φτάσω στην κοτσανολογία, πράγμα που φυσικά θα το δεχτώ,αν έχω δράμι μυαλό.
    Αν αρχίσει όμως- απομονώνοντας αλα ...Πρετεντέρη μια φράση, άσχετη με το τι λέει στο υπόλοιπο-κάποιος να με κατσαδιάζει στην ψύχρα, στο γνωστό Κατινοδρόμιο, και μένα και όλους συλλήβδην τους μπλόγκερς που αγαπούν το βιβλίο- και δεν μπορώ να εντοπίσω ούτε έναν αυτή τη στιγμή που να μην είναι ψαγμένος ικανοποιητικά για ερασιτέχνη στα γραφόμενά του περί βιβλίων - και εκείνος που κάνει την επίθεση, είτε έχει σπουδάσει φιλολογία-γαλλική,κουβανική κονγκολέζικη,το ίδιο μου κάνει-είτε όχι, μάλλον έχει μεγαλύτερη εμμονή με το να κάνει τον εισαγγελέα στα κοινωνικά δίκτυα και στα έντυπα σε στήλες για βιβλία και μόνο καλοπρόθετο και που μοιράζεται και συζητάει δεν τον λες,τότε θα θεωρήσω ότι κάτι ή μάλλον πολλά δεν πάνε πια καθόλου καλά,θα σκεφτώ ότι απομακρυνόμαστε από την αγάπη της λογοτεχνίας,τσαλαπατάμε και την φιλολογία και την ευγένεια και τον διάλογο και ένα σωρό ακόμα και μπαίνει,εμ,δεν μπαίνει, ένα ζητηματάκι δημοκρατίας...
    Η συμβολή σου στην συζήτηση βάζει στοιχεία.Μου αρέσει αυτό.Πατριάρχη,τι λες; Τεκμηριωμένο το «μ΄αρέσει»;
    Αχ,βρε φίλοι.Γύρω Φαρμακονήσια και άνθρωποι που τρώνε από τα σκουπίδια και εμείς εκεί, στην χορτάτη-ακόμα-κακία και αλαζονεία μας...Δεν τα μπορώ αυτά.Τα έχω σιχαθεί,δεν μπορώ να τα καταλάβω.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Θέλω να σου πω ότι δεν έχω την αξίωση να "διδάξω" μέσω του ιστολογίου. Δεν χρειάζονται οι βιβλιόφιλοι καθηγητές. Εγώ να ανταλλάξω απόψεις ήθελα και σε αυτό μένω. Αντιθέτως νομίζω ότι η δουλειά μου και παρατημένη είναι λίγο με το μπεμπέ, και την αρτιότητα που έχουν άλλα μπλογκς δεν έχει και δεν είμαι και στον κόσμο μου. Μιλάμε για την απόλαυση που κερδίζει κανείς διαβάζοντας. Ο φιλόλογος ΚΑΝΟΝΙΚΑ θα έπρεπε να απολαμβάνει περισσότερο. Αντιθέτως έχει εγκλωβιστεί, αυτό θέλω να πω ουσιαστικά. Τώρα αν κάποιος σου κάνει τον καμπόσο: 1ον να τον δείρω (χιούμορ) και 2ον όποιος κάνει τον καμπόσο επειδή νομίζει ότι είναι αφρόκρεμα της ψωροφαντασμένης ταμπέλας που έχει στο μυαλό του, είναι για λύπηση. Διότι, για να είναι υπέρμαχος της κομπορρημοσύνης, σκέψου πόσο δύστυχο πλάσμα είναι. Και ναι, τα ζητήματα τύπου Φαρμακονήσι είναι μακράν σοβαρότερα.

    υγ. τις ίντριγκες της μικρής μας μπλογκοπαρέας δεν τις ξέρω ή δεν τις παίρνω χαμπάρι, αν αναφέρεσαι σε κάποιον συγκεκριμένα...

    ΑπάντησηΔιαγραφή