Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Παρασκευή, 21 Μαρτίου 2014

Τα Σταφύλια της Οργής του Τζων Στάινμπεκ

Το διαχρονικό βιβλίο του Στάινμπεκ έρχεται  να δώσει απαντήσεις για ζητήματα κοινωνικής αλληλεγγύης και ανθρωπιάς. Επίκαιρο όσο τίποτε άλλο, σήμερα στην εποχή της κρίσης, πρέπει να σε γεμίσει οργή, φίλε αναγνώστη, να σε ωθήσει να παλέψεις, γιατί ΚΑΙ αυτός είναι ο ρόλος του βιβλίου. Συμπτωματικά αυτές τις μέρες ο Πατριάρχης Φώτιος έθιξε το ζήτημα αυτό σε δύο συνεχόμενες αναρτήσεις και κυρίως στη δεύτερη στο Βιβλιοκαφέ του. Παρατηρώ πως οι βιβλιόφιλοι τάσσονται υπέρ της άποψης πως η κοινωνική αλληλεγγύη είναι ζήτημα ήθους και πως το βιβλίο από μόνο του δεν μπορεί να εμφυσήσει τέτοιες ιδέες. Διαφωνώ. Το βιβλίο έχει τη δύναμη να "ξεσηκώσει", να αφυπνίσει και να δραστηριοποιήσει ακόμη και αυτόν που δεν έχει ιδιαίτερη σχέση με τη λογοτεχνία, όταν οι συγκυρίες το επιτρέπουν. Αν δε συμβαίνει, τότε πρέπει να ψάξουμε μέσα μας και έξω μας να βρούμε τις αιτίες.
Η φαμίλια Τζόουτ ξεκινά ένα μεγάλο ταξίδι, δίχως χάρτη, δίχως τα απαραίτητα εφόδια. Γύρω στο '30, αγροτική οικογένεια της Οκλαχόμα, καλλιεργεί βαμβάκι για λογαριασμό μεγαλογαιοκτημόνων ζώντας σε δανεικά υποστατικά. Η κρίση που έριξε τα βάρη στα αναχρονιστικά μέσα καλλιέργειας και συγκομιδής όσο και η ανομβρία που γέμισε τη γη άγονη σκόνη κατέστρεψαν τη βαμβακοπαραγωγή. Χιλιάδες οικογένειες ξεσπιτώθηκαν, όταν ανέλαβαν τα μεγάλα μηχανήματα, πολλοί έχασαν τη ζωή τους, οι περισσότεροι - όπως οι Τζόουτ - στράφηκαν σε άλλες περιοχές της Αμερικής, στην Καλιφόρνια που η σοδειά περισσεύει και πετιέται στο δρόμο. Ο βασικός πρωταγωνιστής είναι ο Τομ Τζόουτ, ο γιος που γύρισε στο σπίτι του μετά από φυλάκιση τεσσάρων ετών με αναστολή για φόνο σε άμυνα. Οι εξελίξεις δε θα τον βοηθήσουν τελικά να προστατεύσει το μητρώο του όπως θα έπρεπε.
H περίφημη route 66 είναι τώρα μπροστά τους ατέλειωτη και δύσβατη. Χιλιάδες προβλήματα προκύπτουν ανά πάσα στιγμή, τόσο που νομίζει κανείς πως ποτέ δε θα φτάσουν στον προορισμό τους. Οι οιωνοί δεν είναι καλοί. Ο μεγαλύτερος της οικογένειας, ο παππούς Τζόουτ, χάνει γρήγορα τη ζωή του, αφού τελικά είναι αδύνατον να ζήσει μακριά από τον τόπο του. Το μεγάλο σαράβαλο φορτηγό που έχουν επιστρατεύσει οι Τζόουτ δεν είναι αξιόπιστο, η γιαγιά δεν προλαβαίνει να περάσει καλά καλά τα σύνορα της Καλιφόρνια. Από τούδε και στο εξής, ο θάνατος και η εξαθλίωση οδηγεί την οικογένεια σχεδόν μισή στην Καλιφόρνια, μόνο για να συναντήσει, όχι την Γη της Επαγγελίας την οποία περίμενε, αλλά την αδικία.
Φυσικά η Καλιφόρνια δεν είναι η Γη της Επαγγελίας. Φυσικά, οι Τζόουτ, όπως και οι υπόλοιπες οικογένειες που ξεριζώθηκαν από τον τόπο τους δεν ήταν ευπρόσδεκτοι. Ήταν πάρα πολλοί και ήταν μετανάστες. Και ο αγροτικός κόσμος της Καλιφόρνια τους εκμεταλλεύτηκε με δόξα και τιμή. Λέγεται πως εδώ ο Στάινμπεκ ήταν ιδιαίτερα ευγενικός προς τους εκμεταλλευτές για να καταφέρει να περάσει το βιβλίο από τη λογοκρισία. Ωστόσο, δε μπορώ να φανταστώ πόση οργή ακόμη θα μπορούσε να μου προξενέσει η μοίρα αυτών των άτυχων φτωχών. Γιατί γι' αυτό πρόκειται...για το γνωστό, το κλασικό θέμα του φτωχού ανθρώπου, για τον οποίο ποτέ δεν γυρνάει ο τροχός. Διάχυτη είναι και η φοβία κατά των κομμουνιστών, αφού ακόμη και οι απεργίες των εργατών θεωρούνται ύποπτες.Η οικογένεια μισή πια εμπλέκεται σε αυτόν τον κυκεώνα, προσπαθώντας απεγνωσμένα να επιβιώσει. 
Αναμενόμενες οι εξελίξεις, απρόσμενα συγκινητικό το τέλος του βιβλίου. Αξιοσημείωτη η μετάφραση του Κοσμά Πολίτη για την οποία έχω και θετικά και αρνητικά συναισθήματα: θετικά γιατί το ύφος είναι άψογο, απόλυτα ταιριαστό στην αγροτική οικογένεια των Τζόουτ, αρνητικά γιατί η χρήση των ιδιωματισμών είναι ελληνικότατη.
Τέλος, η ιστορία θα δείξει ποιο βιβλίο θα βγει για την ελληνική πραγματικότητα των τελευταίων ετών. Για τους ανθρώπους που έδωσαν τέρμα στη ζωή τους, γι' αυτούς που γέμισαν τα παγκάκια των δρόμων, για τις μητέρες που άφησαν τα παιδιά τους στα ιδρύματα. Εκτός να διαβάσεις Στάινμπεκ, αγαπητέ αναγνώστη, πριν να είναι εντελώς αργά.

7 σχόλια:

  1. Από αυτά που νιώθω άσχημα που δεν έχω διαβάσει ακόμα!
    Ευελπιστώ σύντομα!
    Την καλησπέρα μου!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλησπέρα! είναι κλασικό βιβλίο που σε περιμένει ανά πάσα στιγμή. Δεν μπορείς να το αποφύγεις! Θα έρθει η ώρα του...

      Διαγραφή
  2. βιβλίο κλασικό, εξαιρετικό με "σκηνές" και συναισθήματα που μου έμειναν αξέχαστα. πολύ ωραίος ο τρόπος που το παρουσίασες!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Σ'ευχαριστώ πολύ. Έχεις δίκιο για τις σκηνές. Είναι κινηματογραφικό βιβλίο, σε αιχμαλωτίζει στις στιγμές του. Κάτι που μου θύμισε ότι πρέπει να δω και την ταινία...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Καλησπέρα στο εξαιρετικό αυτό Ιστολόγιο. Ο ΤΖΩΝ ΣΤΑΪΜΠΕΚ μεσουρανεί στο είδος αυτό πραγματικά. Εξαίρετη η παρουσίαση

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σε χαιρετίζω και σ' ευχαριστώ πολύ για τα καλά σου λόγια.

      Διαγραφή
  5. Σήμερα με παρέσυρες και κατέβασα από την βιβλιοθήκη μου αυτό το -ακόμα αδιάβαστο- βιβλίο. Προσδοκώ να το διαβάσω όμως, καθώς η πρώτη του σελίδα με συνεπήρε... Καλό μεσημέρι. Πολύ ωραία παρουσίαση :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή