Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Τετάρτη, 26 Μαρτίου 2014

Το Γυάλινο Θηριοτροφείο του Τένεσι Ουίλιαμς

Κάπου στα 1930 ανατρέχει η ανάμνηση του Τομ Γουίνγκφιλντ για να παρουσιάσει στα μάτια του κοινού τη θλιβερή ιστορία της οικογένειάς του, τη δική του απελευθέρωση και τις τύψεις που τον κατατρέχουν για την τύχη της αδελφής του...Σε μία ζοφερή συνοικία του αστικού κέντρου του Σαιντ Λιούις, μέσα σε ένα συνονθύλευμα διαμερισμάτων βρίσκεται και το δικό του διαμέρισμα προς το οποίο μπαίνει κανείς από μία εξωτερική έξοδο κινδύνου. Τρία είναι τα μέλη της οικογένειας: ο ίδιος, η μητέρα του Αμάντα και η αδελφή του Λώρα. Ο πατέρας του υπάρχει σε μία ξεχασμένη φωτογραφία, γιατί στην ουσία εγκατέλειψε πριν από δεκαέξι χρόνια την οικογένειά του. Η οικογένεια ζει σε ομαδική κατάθλιψη. Μετά το κραχ του 29, το αστικό κέντρο έχει συσσωρευτεί από φτωχούς εργάτες. Στην Ευρώπη επικρατεί αναβρασμός και όλα δείχνουν πως το πράγμα θα ξεκαθαρίσει με έναν δεύτερο μεγάλο πόλεμο. Παρόλο που αυτές φαίνονται να είναι οι αιτίες της οικογενειακής απελπισίας, όσο διαβάζει κανείς το κείμενο αισθάνεται πως τα αίτια είναι μάλλον βαθύτερα και όχι συγκυριακά.
Η Αμάντα είναι μία δυναμική γυναίκα που έχει ορθοποδήσει μετά την εγκατάλειψή της από το σύζυγο. Τουλάχιστον φαινομενικά. Έχει εργαστεί στο παρελθόν επιδεικνύοντας τις πολλές της αρετές, ωστόσο ο μόνος που εργάζεται τώρα είναι ο Τομ. Είναι προσκολλημένη στα νεανικά της χρόνια, τότε που ανύπαντρη ακόμη δεχόταν επίδοξους μνηστήρες στο σπίτι της, πάντα στα πλαίσια της ηθικής, όμορφη και περιζήτητη, που μπλέχτηκε στα δίχτυα ενός εξίσου όμορφου άντρα που όμως δεν άντεξε την οικογενειακή συμβίωση. Η Αμάντα είναι εξαιρετικά πιεστική προς τα παιδιά της. Επιθυμεί διακαώς την επιβίωσή τους στον άχαρο αυτό κόσμο, αλλά υπό το πρίσμα της δικής της κοσμοθεωρίας. Ο Τομ πάλι συντηρεί το σπίτι εργαζόμενος σε μία αποθήκη που τον πνίγει και τον συνθλίβει ψυχολογικά. Εκείνος καταφεύγει στο να γράφει ποιήματα, να καπνίζει συχνά στο καταφύγιό του - την έξοδο κινδύνου - να πηγαίνει σινεμά ατέλειωτες ώρες. Όλα δείχνουν ότι ο Τομ "πάσχει" από την ίδια αρρώστια με τον πατέρα του, αυτή της φυγής, και τώρα που η οικογένεια τον χρειάζεται περισσότερο από ποτέ, τώρα αισθάνεται πιο εγκλωβισμένος από κάθε άλλη φορά. Η Λώρα τέλος είναι το πιο αξιοσημείωτο πλάσμα του έργου. Μια κοπέλα σχεδόν πάντα ωχρή, έχει ένα εκ γενετής πρόβλημα - έχει γεννηθεί με ασύμμετρα πόδια - και αυτό καθορίζει την ψυχολογία της σε μεγάλο βαθμό. Από τους διαλόγους μαθαίνουμε ότι η Λώρα έφερε πολύ βαρέως το πρόβλημα στη νεανική της ηλικία, όταν στο σχολείο αναγκαζόταν να φοράει ένα μεταλλικό υποστήριγμα που ο θόρυβός του τραβούσε την προσοχή των συμμαθητών της. Μια κακή βαθμολογία την οδήγησε στη σχολική διαρροή, ενώ τα μαθήματα γραμματειακής υποστήριξης που υποτίθεται ότι παρακολουθεί με παρότρυνση της Αμάντα, τα έχει παρατήσει από καιρό καθώς της προκαλούν υπερβολικό άγχος στα όρια της ναυτίας και του εμετού. Έτσι ακριβώς είναι η Λώρα. Ένα άτομο με εξαιρετικά χαμηλή αυτοπεποίθηση, που εκφράζει την απελπισία της με τις κρίσεις πανικού και ζει σχεδόν αποκλειστικά στο σπίτι φροντίζοντας μια συλλογή από γυάλινες μινιατούρες, ομοιώματα ζώων, που η μητέρα της συνηθίζει να αποκαλεί ειρωνικά "Γυάλινο Θηριοτροφείο".
Η ιστορία που παρακολουθούμε εμείς επί σκηνής αφορά ένα περιστατικό που χαρίζει ελπίδα στην οικογένεια: η Αμάντα αναθέτει στον Τομ να αποκαταστήσει την αδελφή του δεδομένων δύο αληθειών που έχει αποδεκτεί πλέον η μητέρα, πρώτον ότι ο Τομ δεν αντέχει άλλο μέσα στο σπίτι και ότι είναι θέμα χρόνου να φύγει και δεύτερον ότι η Λώρα δεν έχει καμία ελπίδα να συντηρήσει τον εαυτό της αφού δεν κάνει καμία προσπάθεια να αποκτήσει μία κάποια καριέρα. Ο Τομ συμφωνεί. Καλεί στο σπίτι για δείπνο τον Τζιμ, έναν συνάδελφό του από τη δουλειά. Η επικείμενη βραδιά επιβαλλει κάποιες αλλαγές στο σκηνικό, λίγο παραπάνω φως, μια χαραμάδα ελπίδας να διαγράφεται στα καλά φορέματα που οι δύο γυναίκες είχαν καιρό κλεισμένα στην ντουλάπα. Η αντίδραση της Λώρα είναι αναμενόμενη. Πνίγεται στον πανικό, ειδικά όταν συνειδητοποιεί ότι ο Τζιμ δεν είναι άλλος από το παιδί εκείνο στο σχολείο που είχε ερωτευτεί και δεν του το εκμυστηρεύτηκε ποτέ.
Το τι συνέβη σε εκείνο το δείπνο δε θα το αναλύσω. Θα το αφήσω στον επίδοξο αναγνώστη. Πρέπει ωστόσο να αναφέρω ότι ο Τένεσι Ουίλιαμς δεν έγραψε τυχαία αυτό το έργο. Η οικογένεια Γουίνγκφιλντ είναι η οικογένεια Ουίλιαμς. Ο πατέρας απών, η μητέρα προσκολλημένη στο παρελθόν, αγχώδης και καταπιεστική, η κόρη διαγνώστηκε με σχιζοφρένεια και λοβοτομήθηκε με τη συγκατάθεση της μητέρας - ο συγγραφέας έφερε βαρέως το γεγονός - και τέλος ο ίδιος, άνθρωπος με όνειρα, εγκλωβισμένος σε μια δυσάρεστη πραγματικότητα αναζήτησε τη δική του τύχη μακριά από την οικογένεια έχοντας πάντα τύψεις για εκείνη της αδερφής του.
Πρέπει τέλος να πω ότι είχα καιρό να διαβάσω τόσο επιβλητικό κείμενο και ας πρόκειται για θεατρικό έργο. Η αίσθηση του εγκλωβισμού περνά και στον αναγνώστη - θεατή, τον βάζει σε σκέψεις για πολλές μέρες μετά. Και εγώ πάλι νομίζω ότι δε θα ξεχάσω ποτέ τη Λώρα και το γυάλινο κόσμο της.

7 σχόλια:

  1. Φαντάζει και δείχνει συγκλονιστικό....! Ο ΤΕΝΕΣΙ ΟΥΙΛΛΙΑΜΣ πραγματικά μεγάλη μορφή όχι μονάχα λογοτεχνική αλλά με τη δύναμη να κατεβάινει στον ..Άδη της ψυχής μας πραγματικά.
    Συγχαρητήρια για το εξαίρετο ιστολόγιο και τις αναρτήσεις σου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πρωτίστως, σ' ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια. Δευτερευόντως, θα σου προτείνω το προφανές, αυτό που αποζητώ γράφοντας για βιβλία, γιατί αξίζει τον κόπο να το κάνεις: διάβασέ το. Είναι συγκλονιστικό πράγματι.

      Διαγραφή
  2. Στην Ελλάδα είναι γνωστό με το τίτλο "Γυάλινος Κόσμος" και έχει παιχτεί πολλές φορές από μεγάλους καλλιτέχνες.Πρώτος νομίζω το παρουσίασε ο Κάρολος Κουν με τη Λαμπέτη.και τον Καλλέργη το 1946

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Το γνωρίζω. Προτίμησα τον τίτλο με τον οποίο το διάβασα. Θεωρώ αντιθέτως με πολλούς θεατρανθρώπους ότι η λέξη "θηριοτροφείο" συνδέεται με τις κρυφές επισκέψεις της Λώρα στο ζωολογικό κήπο όταν έλεγε ότι πήγαινε στην Εμπορική Σχολή... ο "κόσμος" είναι κλασικό υπονοούμενο.

      Διαγραφή
  3. εξαιρετικό, δομημένο μέσα από εσωτερικά βιωματικά μονοπάτια που συγκλονίζουν.
    συγχαρητήρια και για την επιλογή και για την τόσο όμορφη παρουσίαση που του έκανες!
    καλή σου μέρα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Χαίρομαι που το έργο έχει τόση απήχηση. Θέλω να σου πω ότι το επεξεργάστηκα λόγω δουλειάς, οπότε τυχαία ήρθε στο δρόμο μου. Σ ευχαριστώ πολύ πολύ για τα καλά σου λόγια.

      Διαγραφή
  4. Το αγαπημένο μου του Τενεσί Ουίλιαμς.

    ΑπάντησηΔιαγραφή