Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Παρασκευή, 7 Φεβρουαρίου 2014

Το Τι και το Ε (από το Μονόγραμμα)


Να ένα "τι και ε" που δεν χρειάζεται ανάλυση...

Έτσι μιλώ για σένα και για μένα

Επειδή σ' αγαπώ και στην αγάπη ξέρω
Να μπαίνω σαν Πανσέληνος
Από παντού, για το μικρό το πόδι σου μες στ' αχανή σεντόνια
Να μαδάω γιασεμιά - κι έχω τη δύναμη
Αποκοιμισμένη, να φυσώ να σε πηγαίνω
Μέσ' από φεγγερά περάσματα και κρυφές της θάλασσας στοές
Υπνωτισμένα δέντρα με αράχνες που ασημίζουνε

Ακουστά σ' έχουν τα κύματα
Πως χαϊδεύεις, πως φιλάς
Πως λες ψιθυριστά το «τι» και το «ε»
Τριγύρω στο λαιμό στον όρμο
Πάντα εμείς το φως κι η σκιά

Πάντα εσύ τ' αστεράκι και πάντα εγώ το σκοτεινό πλεούμενο
Πάντα εσύ το λιμάνι κι εγώ το φανάρι το δεξιά
Το βρεμένο μουράγιο και η λάμψη επάνω στα κουπιά
Ψηλά στο σπίτι με τις κληματίδες
Τα δετά τριαντάφυλλα, το νερό που κρυώνει
Πάντα εσύ το πέτρινο άγαλμα και πάντα εγώ η σκιά που μεγαλώνει
Το γερτό παντζούρι εσύ, ο αέρας που το ανοίγει εγώ
Επειδή σ' αγαπώ και σ' αγαπώ
Πάντα εσύ το νόμισμα κι εγώ η λατρεία που το εξαργυρώνει:
Τόσο η νύχτα, τόσο η βοή στον άνεμο
Τόσο η στάλα στον αέρα, τόσο η σιγαλιά
Τριγύρω η θάλασσα η δεσποτική
Καμάρα τ' ουρανού με τ' άστρα
Τόσο η ελάχιστή σου αναπνοή
Που πια δεν έχω τίποτε άλλο
Μες στους τέσσερις τοίχους, το ταβάνι, το πάτωμα
Να φωνάζω από σένα και να με χτυπά η φωνή μου
Να μυρίζω από σένα και ν' αγριεύουν οι άνθρωποι
Επειδή το αδοκίμαστο και το απ' αλλού φερμένο
Δεν τ' αντέχουν οι άνθρωποι κι είναι νωρίς, μ' ακούς
Είναι νωρίς ακόμη μες στον κόσμο αυτόν αγάπη μου
Να μιλώ για σένα και για μένα.



Κυριακή, 2 Φεβρουαρίου 2014

Φιλολογίστικο Παραλήρημα

 
Όταν διάβαζα τον Φάουστ, πολλά ερωτηματικά μου γεννήθηκαν για το πόσα πράγματα "χάνει" ο μέσος αναγνώστης κυρίως από ένα ποιητικό κείμενο όπως αυτό. Πολλά ερωτηματικά μου γεννήθηκαν για τη φιλολογίστικη προσέγγιση που πολλούς πολέμιους γνώρισε στη λογοτεχνική μπλογκόσφαιρα. Εν ολίγοις, χωρίς να έχω την παραμικρή πρόθεση να υποβιβάσω την αντιληπτική ικανότητα του απλού αναγνώστη απόρησα τι κρατάει εκείνος όταν τελειώνει ένα έργο όπως ο Φάουστ. Τι αισθάνεται; Ή ακόμη, ένιωσε στο πετσί του κάθε αράδα; Ή αυτό δεν έχει καμία σημασία; Γιατί ο Φάουστ δεν είναι απλά ένα πλάσμα που πούλησε τη ψυχή του στο Διάβολο, επειδή έπεσε στα βάθη της ματαιότητας. Είναι κι άλλα πολλά. Είναι οι λέξεις, είναι οι παρομοιώσεις που δεν επιλέχτηκαν τυχαία, είναι η επικολυρική δομη, είναι το τραγικό ύφος. Και τι κρίμα να διαβάζει κανείς ποίηση από μετάφραση...
Ώρες ώρες έχω την εντύπωση ότι βασανίζομαι άδικα εξαιτίας της φιλολογικής μου ιδιότητας, επειδή έχω το μικρόβιο να ψάχνω το καθετί. Αλλό αυτό κατέληξα πως δεν ισχύει. Τουναντίον. Δεν σκύβω ευλαβικά πάνω από τις σελίδες αναλύοντας το Τι και το Ε...(!) Δε μπορώ να κρύψω όμως ότι η αυθόρμητη ανάλυση μού έχει χαρίσει και αυθόρμητα χαμόγελα, και απρόσμενη χαρά, που αισθάνομαι ότι την χάνει όποιος "δε γνωρίζει".
Φαντάζομαι ότι αυτό δεν ισχύει για όλα τα βιβλία. Τα Σταφύλια της Οργής με τα οποία έχω καταπιαστεί αυτή την περίοδο είναι ένα "εύκολο" βιβλίο, τόσο που μετάνιωσα που δεν το διαβάζω από το πρωτότυπο. Και δεν τα βάζω βέβαια με τη μετάφραση του Κοσμά Πολίτη. Η μητρική γλώσσα όμως κουβαλάει μέσα της τη λογοτεχνία του Στάινμπεκ, του Καμύ, του Σελίν, του Γκαίτε και άλλων. Το ζήτημα της μετάφρασης όμως και "του κατά πόσον" είναι άλλο και αρκετά μπλεγμένη είμαι...
Κλείνοντας το ταπεινό μου παραλήρημα θέλω να συνηγορήσω υπέρ της "φάρας" μου και να δηλώσω πως και ο φιλόλογος αισθάνεται. Πολλά, θα τολμήσω να πω και περισσότερα, κι ας τα ακούσω. Αισθάνεται πολλά ακόμη και ο φιλόλογος που παραέχει ειδικευτεί π.χ. στην ιστορικοσυγκριτική λογοτεχνία και φαινομενικά έχει βάλει παρωπίδες. Γιατί πραγματικά, πόσα χάνεις αν δε γνωρίζεις γιατί η Πολυδούρη έγραψε: "μου χάρισε η Αυγή ρόδα στα χέρια" (και αυτό δε σημαίνει ότι εξ ορισμού πρέπει να είσαι φιλόλογος, αλλά όπως και να το κάνουμε έχεις μεγαλύτερες πιθανότητες να το ξέρεις).