Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Παρασκευή, 12 Δεκεμβρίου 2014

Η Γυναίκα του Κανδαύλη του Ηροδότου

Η γοητευτική - και παντρεμένη - Κάθριν Κλίφτον διηγείται την ιστορία "της γυναίκας του Κανδαύλη" στο μικρό κοινό της, κυρίως όμως κεντρίζει την προσοχή του κόμη Λάζλο ντε Όλμασι, του μελλοντικού εραστή της, την προσωποποιημένη αιτία της μοιχείας της...Η γυναικα του Κανδαύλη δεν είναι παρά η ιστορία μέσα στην ιστορία τους, η προοικονομία της ένωσής τους, η απεγνωσμένη προσπάθεια της πρωταγωνίστριας να επιρρίψει ευθύνες σε άλλους, να αποτινάξει από πάνω της το βάρος της ενοχής για μια πράξη που μοιάζει ήδη από το 0:53 προδιαγεγραμμένη.
Και πράγματι τούτη η ιστορία γεννήθηκε μέσα σε μια άλλη ιστορία. Αυτή είναι η μοίρα της. Ευτυχώς (θα τολμήσω να πω) που ο Ηρόδοτος χαρακτηρίστηκε Πατέρας της Ιστορίας με ελαττώματα μεθόδου και προσέγγισης. Ευτυχώς που είχε αυτό το εξαιρετικά άνετο, ρέον και συχνά φαιδρό ύφος. Ευτυχώς που αυτό τον απομάκρυνε από την αυστηρή προσήλωση στη διαμάχη του Ελληνικού με τον Βαρβαρικό κόσμο και μας πρόσφερε εμβόλιμα (όπως έπρεπε, για να εκνευρίσει λίγο τους αμετανόητους και σχολαστικούς φιλολόγους) τις περίφημες νουβέλες και τα ανέκδοτά του. Οι νουβέλες είναι αληθοφανείς ιστορίες (ή και αληθινές), πάντως μεταφέρθηκαν στα κατάστιχα του Ηροδότου από θρύλους και προφορικές παραδόσεις. Τα ανέκδοτα είναι μικρότερες ιστορίες συνήθως φανταστικού περιεχομένου με έντονα υπερφυσικά στοιχεία. Οι νουβέλες ωστόσο υπερτερούν σε περιεχόμενο και ύφος όχι μόνο γιατί δεν είναι απλά παραμυθάκια, αλλά κυρίως γιατί αποτελούν ξεχωριστά λογοτεχνήματα, αυτοτελή, μεστά και ολοκληρωμένα.
Η γυναίκα του Κανδαύλη είναι από τις ωραιότερες νουβέλες του ιστορικού: την ανώνυμη γυναίκα έχει ερωτευτεί πολύ ο σύζυγός της , ο Κανδαύλης, ο βασιλιάς των Λυδών. Από μια διάθεση ίσως επηρμένη πείθει τον πιστό του ακόλουθο Γύγη να κρυφτεί πίσω από ανοιχτό θυρόφυλλο των ιδιαίτερων διαμερισμάτων τους, για να την αντικρίσει γυμνή τη στιγμή που εκείνη θα αποδύεται την καθημερινή της περιβολή για να ξαπλώσει στο πλάι του. Ο Γύγης γνωρίζει πολύ καλά πως αυτό είναι ατίμωση για μια γυναίκα, αλλά τελικά παρόλες τις αντιρρήσεις του δέχεται να ικανοποιήσει το καπρίτσιο του βασιλιά. Η γυναίκα όμως αντιλαμβάνεται την παρουσία του Γύγη και αποφασίζει να τιμωρήσει τον σύζυγό της με τον χειρότερο τρόπο. Θέτει στον πιστό υπηρέτη το δίλημμα να σκοτώσει τον βασιλιά του και να γίνει βασιλιάς στη θέση του ή να θανατωθεί ο ίδιος. Ο σκληρός της λόγος ξεκινά με το αμετάκλητο "τώρα δύο δρόμοι σου ανοίγονται, Γύγη" και κλείνει με την τραγική αποσαφήνιση "είτε εκείνος που μηχανεύτηκε αυτά πρέπει να αφανιστεί, είτε εσύ που με είδες γυμνή, κάνοντας μια πράξη άπρεπη". Ο Κανδαύλης αφανίστηκε λοιπόν από τον Γύγη που ήταν κρυμμένος πίσω από το ίδιο θυρόφυλλο.
Οι νουβέλες και τα ανέκδοτα κυκλοφορούν σε μια ξεχωριστή έκδοση από τις εκδόσεις ΑΓΡΑ, που αξίζει να διαβαστεί όχι μόνο από τους στυγνούς φιλολόγους (αν και ως φιλόλογος θα ήθελα πολύ να σας κουράσω με τα ερμηνευτικά τερτίπια του αποσπάσματος, αλλά συγκρατήθηκα), αλλά και από λάτρεις της λογοτεχνίας.