Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Τρίτη, 31 Ιανουαρίου 2012

Mr highway band


Στηρίζοντας φίλους και κάνοντας για πρώτη φορά ανάρτηση εκτός θέματος, εκτός δηλαδή λογοτεχνίας, αλλά εντός μουσικής, σας παρακαλώ, όσοι έχετε facebook, αν έχετε χρόνο και διάθεση να ψηφίσετε κάνοντας download το συγκρότημα Mr highway band για έναν διαγωνισμό για συμμετοχή σε συναυλία του Bruce Springsteen. Σας ευχαριστώ πολύ. 

http://www.facebook.com/hardrockcafeathens?sk=app_205164529573076

Δευτέρα, 30 Ιανουαρίου 2012

Η Ζυράννα Ζατέλη διαβάζει Ζυράννα Ζατέλη

Επειδή πάντα έχει ενδιαφέρον ο συγγραφέας να διαβάζει τα έργα του, χαιρετίζω και επικροτώ την πρωτοβουλία του Τρίτου Προγράμματος να παρουσιάσει το βιβλίο "Και με το Φως του Λύκου Επανέρχονται"  δια στόματος Ζυράννας Ζατέλη από σήμερα, Δευτέρα 30 Γενάρη στις 7.30 το βράδυ, κάθε μέρα και για 71 ημίωρες εκπομπές: Η Ζυράννα Ζατέλη στο Τρίτο Πρόγραμμα


Έχω την τύχη λοιπόν να μην έχω διαβάσει το βιβλίο, επομένως οι εκπομπές θα είναι για μένα κάτι παραπάνω από αισθητική απόλαυση που χαρίζει η φωνή του λογοτέχνη, αλλά επιπλέον θα έχει και το στοιχείο της έκπληξης που αισθάνεται κανείς όταν περιμένει να ακούσει τη συνέχεια. Περιδιαβαίνοντας στο διαδίκτυο διαβάζω πως το πρώτο ουσιαστικά μυθιστόρημα (1993) της συγγραφέως είναι γραμμένο όχι με την κλασική αυτοτέλεια που χαρακτηρίζει εν γένει το μυθιστόρημα, αντίθετα είναι μία παράθεση ιστοριών που συνάπτουν την ιστορία. Η απόπειρα αυτή κέρδισε φανατικούς θαυμαστές και φανατικούς επικριτές, ωστόσο ανέδειξε το λογοτεχνικό ταλέντο της Ζατέλη που ξεδιπλώθηκε αργότερα σε άλλα γνωστά της έργα εστιάζοντας με εμμονή στον θάνατο και τον έρωτα. Πρωταγωνιστεί μία οικογένεια που ζει σε ένα χωριό της Μακεδονίας τον 19ο αιώνα, πλαισιωμένη από τα πολιτισμικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν τον χωροχρόνο της, αλλά αυτό που φαίνεται ότι έχει κύριο ρόλο είναι η συναισθηματική τους πορεία στη ζωή, από τη γέννηση ως το θάνατο. Καλή ακρόαση λοιπόν.

Πέμπτη, 26 Ιανουαρίου 2012

Όταν έχεις χρήματα...

...βγάζεις και βιβλίο! Και δε θα του κάνω τη χάρη του τάδε τηλεπαρουσιαστή (γιατί απαξιώ να τον ονοματίσω κιόλας τον κο "όμορφος κόσμος το πρωί") να χαλάσω πολλή φαιά ουσία για να φτιάξω ένα κορυφαίο αποδοκιμαστικό λόγο απέναντί του, απλά αναρωτιέμαι τι σκατά πηγαίνει στραβά σε τούτον τον κόσμο και πάντα οι ακατάλληλοι άνθρωποι βρίσκονται σε ανεπίτρεπτες γι' αυτούς θέσεις; Και λέει ότι μιλάει για τις φοβίες του, εχεστήκαμεν λέω εγώ και σκορδοκαΐλα μας! Έλεος δηλαδή! Και υπάρχουν άνθρωποι - πραγματικοί συγγραφείς - που παρακαλάνε να τους διαβάσουν μόνο και τρώνε πόρτα! Και αυτός ο άνθρωπος θα  πάρει κι άλλο αμαξάκι από αυτή την ιστορία, και δύο εξοχικά και κοστουμάκια armani, και σήμερα κάπου διάβασα στο διαδίκτυο ότι τον προσφωνούν και συγγραφέα - τηλεπαρουσιαστή! Και άλλους πολλούς μπορώ να θυμηθώ τώρα δα που χρησιμοποίησαν τη διασημότητά τους για να γράψουν βιβλία, όχι επειδή είχαν και κάτι να πουν, αλλά για μια αρπαχτή, να βγάλουν τα άπλυτα της οικογένειας στη φόρα, τα δικά τους άπλυτα, τα πάθη τους κλπ. Προφανώς αυτό το πράγμα δεν είναι λογοτεχνία, αλλά πλέον είναι εξοντωτικό να βλέπεις την εκμετάλλευση των πάντων. Ε όχι και βιβλίο, τουλάχιστον όχι τέτοιο βιβλίο. Ας έγραφες κάτι άλλο ανθρωπάκο που έχεις μανία να τραβάς την προσοχή, ας έγραφες παιδικές ιστορίες, ας έγραφες μιαν άλλη ιστορία, όχι όμως τα απομνημονεύματά σου, δεν είσαι και ο Μακρυγιάννης. 

Τρίτη, 24 Ιανουαρίου 2012

Βρικόλακες του Ερρίκου Ίψεν

Ερρίκος Ίψεν
Γεννήθηκε στα 1828 και πέθανε στις αρχές του επόμενου αιώνα στα 1906. Ο Νορβηγός δραματουργός και ποιητής έμελλε να γίνει ένας από τους κορυφαίους εισηγητές του σύγχρονου ευρωπαϊκού θεάτρου, του θεάτρου των ιδεών, του θεάτρου που παρουσιάζει ρεαλιστικά τους ήρωες και τις καταστάσεις. Πολλές φορές ο ρεαλισμός του ήταν "γροθιά στο στομάχι" των παγιωμένων και φαινομενικά αληθινών ηθών (τα ήθη αυτά παγιώθηκαν κυρίως από το ιερατείο της καθολικής εκκλησίας, αλλά και από τις τεράστιες κοινωνικές αντιθέσεις που γνώρισε η Ευρώπη μέχρι και τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο χωρίζοντας τους ανθρώπους σε έχοντες και μη έχοντες, σε ευγενείς και ασήμαντους απόρους), σε τέτοιο βαθμό που το έργο του γνώρισε φανατικούς υποστηρικτές, αλλά και φανατικούς πολεμίους. 
Απόδοση του σκηνικού των Βρικολάκων
Περισσότερο ρεαλιστικά από ποτέ ο Ίψεν διαμορφώνει πέντε χαρακτήρες στα 1881 στο έργο του Βρικόλακες και τους βλέπει για πρώτη φορά να ενσαρκώνονται επί σκηνής την επόμενη κιόλας χρονιά: Το πιο τραγικό πρόσωπο της ιστορίας είναι αδιαμφισβήτητα η κα Άλβιγκ, τυπική εκπρόσωπος της υψηλής κοινωνίας που ετοιμάζεται μόλις να εγκαινιάσει ένα ορφανοτροφείο προς τιμήν του μακαρίτη άντρα της, του λοχαγού Άλβιγκ. Η κίνηση αυτή όμως δεν φανερώνει καμία τιμή προς το πρόσωπό του, αντίθετα για εκείνη είναι ένα είδος απελευθέρωσης από την οικονομική και κάθε άλλου είδους εξάρτηση που έζησε εξαιτίας ενός ανθρώπου που έκανε αχαλίνωτη ζωή. Είναι έπειτα ο Όσβαλτ, ο γιος που περίτεχνα απομακρύνθηκε από το σπίτι σε νεαρή ηλικία, για να επιστρέψει τώρα, στη πιο δύσκολη στιγμή της ζωής του, έχοντας κληρονομήσει μια "νοσηρή ζωή" από έναν πατέρα που δεν τον έζησε πολύ και που η μητέρα πάντα περιέγραφε ως τον πιο αξιόλογο άνθρωπο επί γης. Είναι ο παστορας Μάντερς, ο εκπρόσωπος του ιερατείου που φυσικά κρύβει μια ανήθικη πραγματικότητα, ένα δειλό ανθρωπάκι που απομυζεί τις ζωές των άλλων, που τις καθοδηγεί ως αξιόλογος συμβουλάτορας, με την πρώτη ευκαιρία όμως σπεύδει να περισώσει την υπόληψή του με όποιο κόστος. Είναι έπειτα η Ρεγγίνα, ψυχοκόρη θα έλεγε κανείς της κας Άλβιγκ, ένα πρόσωπο κλειδί στην όλη ιστορία που θα καταστήσει σαφή την άσωτη ζωή του λοχαγού Άλβιγκ. Φοβούμενη την πιθανότητα της έλλειψης αποκατάστασης, γίνεται εκείνο το πρόσωπο που λειτουργεί με φόβο και χωρίς κανένα άλλο συναίσθημα ψάχνει απεγνωσμένα να βρει τον τρόπο μιας υποσχόμενης μελλοντικής ζωής. Τέλος, ο Έγκστραντ, κλασικός εκπρόσωπος των χαμηλών τάξεων, ο μέθυσος και ανεπρόκοπος πατέρας της Ρεγγίνας εκμεταλλεύεται τους πάντες και τα πάντα για να επιβιώσει. Οι πέντε πρωταγωνιστές εκτυλίσσουν την ιστορία που κορυφώνεται μέσα από μία σειρά αποκαλύψεων σε ένα περιβάλλον σκοτεινό, το φως και η ελπίδα απουσιάζουν από το έργο. Κι αν εμφανίζεται η τελευταία ρανίδα φωτεινής ελπίδας, η αίσθηση που αφήνει είναι σαν αυτή του παγερού θανάτου. Φοβούμενη μήπως άθελά μου αποκαλύψω περισσότερα από όσα πρέπει, οφείλω να αιτιολογήσω κάπως την επιλογή του τίτλου. Οι βρικόλακες είναι μυθικά πλάσματα βέβαια, άνθρωποι όμως που καταδικάζονται σε μία ζωή απάνθρωπη και σκληρή, άρρωστα σώματα με μολυσμένο αίμα. Η καταδίκη είναι ο κοινός τόπος με τους ήρωες του έργου μέσα σε μία νοσηρή σύζευξη παρελθόντος και μέλλοντος. Ως θεατρικό έργο, εν τέλει, χαρακτηρίστηκε αριστούργημα του παγκόσμιου θεάτρου, η λογοτεχνική του αξία είναι επίσης μεγάλη καθώς ο Ίψεν φώτισε σε μεγάλο βαθμό τους χαρακτήρες μέσα σε λίγες σχετικά αράδες, κατάφερε ακόμη να δώσει μία ιστορία δεκαετιών με πλήρη δομή μέσα σε λίγες πραγματικές ώρες.

Σάββατο, 21 Ιανουαρίου 2012

Πολλά βιβλία...


Παρατηρώ ότι στο διαδίκτυο επικρατεί η άποψη ότι για να θεωρείται κάποιος ότι διαβάζει πρέπει να διαβάζει πολλά μα πολλά βιβλία. Αυτή η άποψη, εκτός ότι είναι αγχωτική και καταπιεστική, απέχει μακράν από την αλήθεια. Η ταπεινή μου άποψη λέει ότι πρώτον, με αυτόν τον τρόπο δίνεται βαρύτητα στην ποσότητα και όχι στην ποιότητα και δεύτερον, μερικά βιβλία χρειάζονται υπερδιπλάσιο χρόνο από ένα απλό ανάγνωσμα, ας πούμε 150 - 200 ή και 300 εύπεπτων σελίδων. Για να μιλήσω με ονόματα, δεν είναι φυσικά το ίδιο να διαβάζεις τον υπερεκτιμημένο "Τρυποκάρυδο" του φλύαρου και υπερβολικού Τομ Ρόμπινς (εγώ τουλάχιστον εκτιμώ μόνο "το Άρωμα του Ονείρου") με το να διαβάζεις π.χ. τον "Ρωτόκριτο" του Κορνάρου ή τη "Θεία Κωμωδία" του Αλιγκέρι Δάντη. Ναι! το δέχομαι, αυτά είναι παντελώς διαφορετικά είδη που ίσως τα συγκρίνω επιτηδευμένα. Αλλά, όπως και να το κάνουμε είναι λογοτεχνία. Όλα είναι λογοτεχνία, επομένως όσο υπάρχει η πιθανότητα να καταπιαστεί κανείς με τον Ρόμπινς, άλλο τόσο εύκολα υπάρχει η πιθανότητα να καταπιαστεί με τον Δάντη. Ως εκ τούτου, απεχθάνομαι να ακούω  ατάκες του στυλ "Πόσα βιβλία διάβασες εσύ φέτος; Εγώ 86!" Και τι είναι τα βιβλία; σακιά με πατάτες; "Και εγώ φέτος έχω φάει 45 σοκολάτες!" Μια τόσο όμορφη συνήθεια καθίσταται ανόητη στατιστική που την καμαρώνεις μόνος, θαμπώνεις λίγο και τους άλλους (αυτούς που συνήθως διαβάζουν το πολύ το πρόγραμμα της τηλεόρασης) και χαίρεσαι με τα νούμερα. Εγώ βέβαια πάντα αναρωτιέμαι, αν αυτός που ισχυρίζεται ότι διαβάζει πολλά βιβλία, θυμάται λεπτομέρειες από αυτά, αν έχει νιώσει στο πετσί του αυτό που μετά διατυμπανίζει ότι τον άγγιξε πολύ. Επίσης φαντάζομαι ότι αυτός που έχει την τύχη να διαβάζει πολλά βιβλία και ταυτόχρονα τα αφομοιώνει όλα με εξαιρετικό τρόπο, τότε αυτός ή είναι άνθρωπος πολύ ταλαντούχος ή είναι εισοδηματίας και δεν εργάζεται. 

Κυριακή, 15 Ιανουαρίου 2012

Οι αλληγορικές ιστορίες και οι μύθοι της Πολιτείας του Πλάτωνα

Ο Πλάτων δείχνοντας "ιδεαλιστικά" προς τα πάνω, 
όπως τον απεικόνισε
ο Rafaello στη Σχολή των Αθηνών
Η Πολιτεία αποτελεί το κατεξοχήν δείγμα πολιτικής φιλοσοφίας, γραμμένο από τον έναν από τους πλέον σημαντικότερους φιλοσόφους παγκοσμίως. Η ανάγκη για πολιτειακή καινοτομία και για την πολυπόθητη καθιέρωση της πραγματικής δικαιοσύνης οδήγησε τον Πλάτωνα - κατόπιν μιας σειράς απογοητεύσεων - να συγγράψει έναν διάλογο που θα αποτελούσε την ιδεώδη ενσάρκωση ενός πολιτεύματος που σύμφωνα με τον ίδιο είναι το ανώτερο. Εδώ δε θα κρίνω το έργο φιλοσοφικά (γιατί, πρώτον,  μεγάλη συζήτηση θα ανοίγαμε που δεν ταιριάζει στο ιστολόγιο και δεύτερον πολλά θα εξέφραζα για τα θετικά και αρνητικά αυτής της ιδέας, τουλάχιστον όπως τα εκλαμβάνω εγώ, πράγμα που θα δημιουργούσε την πιθανότητα να θίξω τον κατά τα άλλα αγαπητό φιλόσοφο). Αυτό που ίσως δεν είναι ευρύτερα γνωστό είναι ότι ο Πλάτων σε νεανική ηλικία είχε πειραματιστεί με τη λογοτεχνία και το αρχαίο θέατρο, η δυναμική όμως που άσκησε πάνω του ο Σωκράτης τον οδήγησε στο να κάψει τα έργα του αμέσως μετά τη γνωριμία τους. Η τάση όμως να γράφει τη φιλοσοφία του λογοτεχνικά διαφαίνεται σε όλα σχεδόν τα έργα του: η διαλογική μορφή των έργων, η τοποθέτηση της συζήτησης στο χώρο και το χρόνο, η μεταφορά σε άλλη χρονική στιγμή μέσω της αφήγησης, η παρεμβολή σκηνών που παραπέμπουν στο θέατρο και φυσικά η χρήση του μύθου είναι μερικά από τα στοιχεία που αποδεικνύουν αυτήν την τάση. Στην Πολιτεία εξέχουσα θέση κατέχουν τρεις βασικές ιστορίες που χρησιμοποιούνται από τους συνομιλητές για να στηρίξουν τις θέσεις τους:

Ο μύθος εκδόθηκε πολλές φορές ως
 ξεχωριστή ιστορία
Το δαχτυλίδι του Γύγη, που αποτέλεσε μία από τις βασικές πηγές για τον Τόλκιν να γράψει τον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών, είναι μία ιστορία που επινοεί, υποτίθεται, ο Γλαύκων (αδελφός του Πλάτωνα, ένας από τους πρωταγωνιστές του διαλόγου), για την ύπαρξη ενός δαχτυλιδιού που έχει μαγικές ικανότητες: όταν κανείς στρέφει την πέτρα του εξαφανίζεται. Όταν πέφτει στα χέρια του φτωχού και ασήμαντου βοσκού του βασιλιά της Λυδίας, του Γύγη, αυτός κατορθώνει με τη βοήθεια του δαχτυλιδιού να γίνει εραστής της βασίλισσας και να σκοτώσει τον βασιλιά κερδίζοντας επιπλέον την εξουσία. Ο στόχος του Γλάυκωνα είναι να δείξει πως η δικαιοσύνη είναι μία συμβατική αρχή που επινόησαν οι άνθρωποι, αφού το δαχτυλίδι αποδεικνύει πως όταν δεν υπάρχει ο φόβος της τιμωρίας, τότε ο κάτοχός του αδικεί χωρίς πολλές περιστροφές και τύψεις. Ο Πλάτων διηγείται την ιστορία του Γύγη σαν να γράφει παραμύθι, αφού ο τρόπος που έρχεται στα χέρια του ήρωα (ή αντι - ήρωα) χαρακτηρίζεται κυρίως από υπερφυσικά στοιχεία, ενώ οι ίδιες οι δυνατότητες του δαχτυλιδιού παραπέμπουν στα κλασικά παραμύθια που διηγείται η γιαγιά στα εγγόνια της. Ακόμη, οι πάσχοντες (σωματικά και ψυχικά) πρωταγωνιστές του μύθου είναι οι ιδανικοί πρωταγωνιστές μίας λογοτεχνικής ιστορίας.


Η απεικόνιση του σπηλαίου
Η γνωστή σε όλους αλληγορία του σπηλαίου είναι μία ιστορία με ήρωες χωρίς ταυτότητα. Τα ονόματα είναι ασήμαντα, ο ρόλος τους είναι να συμβολίσουν τους πεφωτισμένους και τους απαίδευτους ανθρώπους. Δεσμώτες σε μία ζωή πλάνης που δημιούργησαν κάποιοι άλλοι είναι καταδικασμένοι να ζουν σε ένα σπήλαιο στα κατάβαθα της γης. Αδυνατώντας να μετακινηθούν λαμβάνουν με τις αισθήσεις τους ό,τι τους επιτρέπεται να λαμβάνουν απέχοντας έτσι από την πραγματική αλήθεια. Η απόδραση κάποιων από αυτούς σημαίνει έτσι την επαφή με την αλήθεια (που εδώ συμβολίζεται από το φως του ήλιου) και φυσικά το δίλημμα που δημιουργείται στους γνώστες πλέον των πραγμάτων αν θα πρέπει να "ελευθερώσουν" και τους υπόλοιπους από τα δεσμά τους αποτελεί ένα τα σπουδαιότερα φιλοσοφικά ερωτήματα που έχουν διατυπωθεί. Η λογοτεχνική αξία της ιστορίας του σπηλαίου είναι μεγάλη, η αφήγηση κινείται στην αρχή στο χώρο και ύστερα στο χρόνο προσδίδοντας δράση, όλα τα πράγματα και οι άνθρωποι είναι σύμβολα, ενώ ποτέ δεν έπαψε να αποτελεί σημαντική έμπνευση για άλλα έργα που κινήθηκαν στο ίδιο θεματικό πλαίσιο. Σαν άλλος Μεγάλος Αδελφός, το σπήλαιο αποκτά έτσι διαχρονικό χαρακτήρα, σήμερα περισσότερο από ποτέ.

Οι τρεις Μοίρες - σύμβολα των τριών χρονικών βαθμίδων
Ο Ηρ σκοτώνεται στο πεδίο της μάχης και επανέρχεται μετά από 12 μέρες για να διηγηθεί όσα είδε στον άλλο κόσμο. Ο γνωστός επομένως ως μύθος του Ηρός αποτελεί τον επίλογο της Πολιτείας αφού επιθυμεί να δώσει μία αισιόδοξη διδαχή για τη ψυχή του δίκαιου ή και του άδικου ανθρώπου. Ο Ηρ είδε τον Αρδιαίο τον τύραννο να βασανίζεται πάνω στα αγκαθωτά ασπαλάθια (βλ. και Επί Ασπαλάθων, Γιώργος Σεφέρης) και να καταδικάζεται σε αιώνια τιμωρία, παρόλο που εξέτισε τη χιλιετή ποινή του (γιατί μερικές ψυχές δεν πρέπει να έχουν άλλες ευκαιρίες). Είδε ακόμη τη μετενσάρκωση των υπόλοιπων ψυχών, τους κλήρους της νέας τους ζωής που βρίσκονταν στα πόδια της Λαχέσεως (μιας από τις τρεις Μοίρες που κινούσαν το αδράχτι της ζωής), είδε τέλος την πορεία τους στον Αμέλητα ποταμό, που το νερό του σε κάνει να ξεχνάς την προηγούμενη ζωή πριν το ξεκίνημα της νέας ζωής. Ο Πλάτων συνθέτει εδώ έναν μύθο δικής του επινόησης με τη βοήθεια παραδόσεων που προέρχονται από τους Ορφικούς ή τους Πυθαγορείους, για να μας δώσει τέλος ένα αυτόνομο έργο μέσα στο ίδιο του το έργο. Ο συμβολισμός και η διδακτική τάση είναι διάχυτα στοιχεία, ενώ για ακόμη μια φορά η σύνθεση της πλοκής και τα επιμέρους υπερφυσικά στοιχεία αποτελούν μία γερή λογοτεχνική βάση, τέτοια που, όπως και τις υπόλοιπες ιστορίες αξίζει να διαβάσει κανείς κι ας μην είναι φίλος της φιλοσοφίας.

Τετάρτη, 11 Ιανουαρίου 2012

Διαβάζοντας αυτό τον καιρό...(8) "Τζέιν Έιρ" μία ανάπαυλα από τον Τόμας Μαν

Φίλε αναγνώστη δε μπόρεσα να κρατηθώ. Στην αρχή τα διάβαζα ταυτόχρονα. Προσπάθησα, αλήθεια το λέω. Κατέβαλα την κάθε δυνατή προσπάθεια, αλλά με κέρδισε αυτή η τόσο απλή ιστοριούλα. Και είπα να μην παιδεύω άλλο τον εαυτό μου. Θα κάνω ένα διάλειμμα από τον Τόμας Μαν (τώρα που τελείωσε και ο πρώτος τόμος) και θα επανέλθω δριμύτερη. Και αυτή η Μπροντέ! Δεν το θυμόμουνα έτσι το βιβλίο, όταν το διάβαζα παιδί... Θα πω μόνο αυτό και θα επανέλθω όταν θα έχω πλήρεις εντυπώσεις. Πρώτη φορά διαβάζω κάτι τόσο θεατρικό, ενώ δεν είναι. Χωρίς καμία ιδιαίτερη προσπάθεια οι σκηνές στο μυαλό μου διαδέχονται η μία την άλλη δίχως διακοπή. Οι λέξεις ξετυλίγονται η μία μετά την άλλη σχηματίζοντας φράσεις και ύστερα προτάσεις, και καταγράφονται με τόση αυθορμησία στο νου μου, που παράγουν αυτομάτως εικόνες και ύστερα οι εικόνες γίνονται μία αέναη κίνηση. Αέναη θα ήθελα να είναι τουλάχιστον μέχρι τη στιγμή που αισθάνομαι ότι εγκαταλείπω τον αγαπημένο μου Χανς Κάστορπ προς χάριν μιας "κινηματογραφικής" καλοπέρασης...

Κυριακή, 8 Ιανουαρίου 2012

Φιλοξενούμενες σκέψεις (1) ή "Εύα Λούνα" της Ιζαμπέλ Αλιέντε



Για την "Εύα Λούνα"

Άκουσα για πρώτη φορά το όνομα της Ιζαμπέλ Αλιέντε όταν ειδα την ταινία "Το σπίτι των πνευμάτων", βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο της. Η ιστορία με συνεπήρε και έτσι διάβασα και το βιβλίο το οποίο με αποζημίωσε με το παραπάνω ταξιδεύοντας με σε πιο βαθιές και αληθινές εικόνες. Μου δόθηκε η ευκαιρία να φανταστώ και να πλάσω τους ήρωες όπως ήθελα εγώ.

Η "Εύα Λούνα" το τέταρτό της βιβλίο έπεσε στα χέρια μου πολύ αργότερα. Και σε αυτό της το μυθιστόρημα η Αλιέντε εξυψώνει την ηρωίδα, την Εύα, της δίνει πνοή, ζωή, δυναμισμό, μια μοιρολατρική διάθεση αρκετές φορές μα συνθέτει τελικά μια γυναίκα, ένα θηλυκό, μια έφηβη με τρομερή φαντασία που διψάει για τον έρωτα και την ζωή. Δεν θα ξεχάσω μια από τις πιο όμορφες ερωτικές σκήνες που διάβασα ποτέ, η οποία ξεκινά με την Έυα καθισμένη στα γόνατα του ντροπαλού και αμήχανου Ριαδ Αλαμπί, του ξετυλίγει το μαντήλι που κρύβει τα παραμορφωμένα του χείλη και του τα φιλά για πρώτη φορά. Αισθάνθηκα ότι η Εύα φιλούσε τα πιο όμορφα χείλη του κόσμου. Η συνέχεια της σκηνής είναι απλά υπέροχη... Αξίζει κανείς να την διαβάσει.

Η "Εύα Λούνα" είναι το πέρασμα από την εφηβεία στην ενηλικίωση, από την αθωότητα στην θηλυκότητα και την ωριμότητα, μια ηρωίδα δυνατή και τελικά ερωτευμένη ως το τέλος.

Γραμμένο από τη meni vp

Σάββατο, 7 Ιανουαρίου 2012

"Η Μπαλάντα του Γέρου Ναυτικού" Σάμιουελ Τέιλορ Κόλεριτζ


Με την ποίηση έχω μάλλον κακή σχέση. Δεν την απορρίπτω, αδυνατώ να τη διαβάσω και να την αφήσω να μου γεννήσει τα όποια συναισθήματα μπορεί να γεννήσει. Όποτε πέφτει στα χέρια μου έργο ποιητικό φέρομαι αλλόκοτα, συνήθως απαγγέλλω δυνατά με στόμφο διακωμωδώντας την κάθε φράση και λέξη που διάλεξε με την καρδιά του ο ποιητής, την παρατώ πολύ εύκολα και έχω αποφασίσει ότι μου ταιριάζει ο πεζός λόγος, το μυθιστόρημα ή το διήγημα, η ιστορία που πολλές φορές μου λείπει από το ποίημα. Τη στενομυαλιά αυτή τη γνωρίζω καλά και γι' αυτό αποφεύγω να περιέλθω στην εν λόγω κατάσταση, γιατί στο τέλος δε μου φταίνε σε τίποτα ο Ρίτσος, ο Καβάφης, ο Λειβαδίτης και άλλοι πολλοί που τους εκτιμώ (πλατωνικά τις περισσότερες φορές). 

Ελπίζοντας ότι κάποια στιγμή τούτη η παιδαριώδης αντιμετώπιση θα σταματήσει ένεκα κάποιας ποθητής ενηλικίωσης, ενίοτε συμβαίνει να εκτιμήσω βαθύτατα ποιητικά έργα που έχουν όμως μέσα τους το στοιχείο της ιστορίας, που είναι ίσως μικρά έπη, που έχουν χαρακτήρες, αρχή, μέση και τέλος. Ένα τέτοιο ποιητικό έργο είναι "Η Μπαλάντα του Γέρου Ναυτικού" του Σάμιουελ Τέιλορ Κόλεριτζ. Γεννήθηκε στα 1772 στο Ντέβονσάιρ της Αγγλίας και μεγάλωσε σε μία οικογένεια που γαλούχησε ανθρώπους του πνεύματος. Με αυτή την τύχη κατάφερε να διαμορφώσει μία πολυπρισματική προσωπικότητα, αυτή του ποιητή, του φιλοσόφου, του θεατρικού συγγραφέα και του δημοσιογράφου. Στον τομέα της ποίησης συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους εκπροσώπους του αγγλικού λυρισμού με το συγκεκριμένο έργο να είναι από τα πιο αντιπροσωπευτικά του είδους.

Βασική πηγή της ζωής και του έργου του (και της συγκεκριμένης ανάρτησης) αποτέλεσε για μένα τούτη η έκδοση που φέρει τη μετάφραση και την εισαγωγή στο έργο από τον Βαγγέλη Αθανασόπουλο. Ο Κόλεριτζ απέρριψε τις βασικές αρχές της μηχανιστικής ψυχολογίας του 18ου αιώνα και θεώρησε πως η κινητήριος δύναμη του νου και της ψυχής είναι η φαντασία. Βουτηγμένος στο όπιο και την κατάθλιψη σχεδόν σε όλη την ενήλικη ζωή του, θα έλεγε κανείς πως ο ποιητής ζούσε με το πνεύμα του να βρίσκεται σε συνεχή και κοπιαστική εγρήγορση, πνευματική οδύσσεια τη χαρακτηρίζει ο Αθανασόπουλος, καθιστώντας το γέρο - ναυτικό έργο αυτοβιογραφικό. Ένας γέρος ναυτικός λοιπόν διηγείται την ιστορία ενός ταξιδιού του σε έναν νεαρό: σφοδρή ανεμοθύελλα παρέσυρε το καράβι του στο Νότιο Πόλο και το παγίδεψε μέσα στους πάγους εκεί που φαινόταν ότι δεν υπήρχε κανένα ζωντανό πλάσμα, όταν ξαφνικά εμφανίστηκε ένα άλμπατρος. Το καλότυχο πουλί έφερε τη λύτρωση στους απελπισμένους ναυτικούς, όταν άρχισαν  να λιώνουν οι πάγοι και το καράβι απεγκλωβίστηκε. Η ανεξήγητη πράξη του γέρου ναυτικού να σκοτώσει το πουλί στη συνέχεια οδηγεί το πλήρωμα σε μεγάλη κακοτυχία, σε ένα στοιχειωμένο ταξίδι που θα στοιχίσει ζωές σε ένα περιβάλλον τρομακτικό και φαντασιακό με την παρουσία απεχθών πλασμάτων, αγγέλων και πνευμάτων. Η οδύσσεια λοιπόν του γέρου - ναυτικού ενσαρκώνει τη ζωή του Κόλεριτζ με τον πιο σκοτεινό και οδυνηρό τρόπο, πολλοί μελετητές μάλιστα θεωρούν ότι πίσω από τους ήρωες του ποιήματος, πίσω από τις αγγελικές παρουσίες και τα απεχθή πλάσματα, ακόμη και πίσω από το άλμπατρος κρύβονται πραγματικά πρόσωπα που έκαναν το πέρασμά τους από τη ζωή του ποιητή. Μια ζωή που συνήθιζε να σφάλει και να επωμίζεται σαν άλλος Οδυσσέας την θεόθεν τιμωρία. Αξίζει τέλος να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη έκδοση κοσμείται από τις εξαιρετικές εικόνες του χαράκτη Γκούσταβ Ντορέ που μπορείτε να δείτε και εδώ:

Τετάρτη, 4 Ιανουαρίου 2012

Διαβάζοντας αυτόν τον καιρό...(7) ή "Το Μαγικό Βουνό" του Τόμας Μαν


Φτάνοντας αισίως στο τέλος του πρώτου τόμου μόνο θετικές εντυπώσεις έχω από το εγχείρημα του Τόμας Μαν και του μεγάλου αυτού έργου που τελικά μπορώ να το χαρακτηρίσω με άνεση καθαρά φιλοσοφικό. Η αρρώστια έχει πλέον εκδηλωθεί και έχει αποτελέσει εκείνη την ανόητη τροχοπέδη στη ζωή του Χανς Κάστορπ, την οποία όμως ο ήρωας δέχεται μέχρι στιγμής εντελώς παθητικά. Ξέσπασμα δεν υπάρχει. Ο αναγνώστης δε μπορεί να συμβαδίσει με την αντιμετώπιση του ήρωα, απαιτεί, ή τουλάχιστον εγώ απαιτώ, το ξέσπασμα. Φαντάζομαι και ελπίζω πως ο Τόμας Μαν δεν θα το αφήσει έτσι αυτό. Όπως πάντα έχει αφήσει τον χρόνο να αποτελεί τον βασικό παράγοντα εξέλιξης της ιστορίας, πράγμα που μπορεί να αιτιολογήσει και την αντίδραση του Χανς, καθώς ο ίδιος υπομένει κάτι που σταθερά εκλαμβάνει ως πρόσκαιρο, ως κάτι που θα περάσει γρήγορα, μάλλον σε διάστημα μερικών μηνών. Η προοικονομία μιας μακρόσυρτης επταετίας, όσα και τα χρόνια της γρουσούζικης φαγούρας, υπάρχει διάχυτη στον πρώτο τόμο και προέρχεται από τον εκνευριστικό για τον ήρωα Σεττεμπρίνι, που μόλις έχει αρχίσει να ενοχλεί τον νεοφερμένο με τις προφητικές θέσεις του και τις επίμονες συμβουλές του να ξαναγυρίσει στην πεδιάδα, μακριά από το Μαγικό Βουνό του Μπέργκχοφ και της αρρώστιας που τον αδρανοποιεί μέρα με τη μέρα. Ορόσημο αυτής της αδρανοποίησης αποτελεί ο έρωτας που ενσαρκώνεται στο πρόσωπο της Ρωσίδας μαντάμ Σωσά. Κάθε εικόνα και κάθε λέξη που προσμένει ο ήρωας από το ανομολόγητο για την ώρα πάθος του διακόπτεται περίτεχνα από το συγγραφέα δια παρουσίας και στόματος Σεττεμπρίνι. Κατ' ουσίαν ο έρωτας για τον Μαν έχει τις ίδιες επιδράσεις με αυτές τις αρρώστιας, κρύβει παρόμοιους κινδύνους και χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Αυτό βέβαια αποτελεί συνδυασμό πραγμάτων, ένα περίεργο αμάλγαμα διαχρονικών και συγχρονικών καταστάσεων που οδηγούν τελικά σε αυτή την αίσθηση του σχοινοτενούς χρόνου που μπορεί είτε να εκληφθεί όπως είναι είτε ως μία μεγάλη ημέρα, στης οποίας το τέλος ο Χανς Κάστορπ θα έχει χάσει τη ροή του ιστορικού χρόνου, αλλά θα έχει κερδίσει την αγάπη, αφού τουλάχιστον μέχρι τώρα φαίνεται ότι δεν αφήνει να εκδηλωθούν τα συναισθήματά του.

Κυριακή, 1 Ιανουαρίου 2012

Τα βιβλία - δώρα της Πρωτοχρονιάς


1) Χαρισμένο με εκπληκτικό τρόπο, το βρήκα κάτω από το Χριστουγεννιάτικο δέντρο μετά από προτροπή να ανάψω τα λαμπάκια (τα είχα ανάψει πιο πριν, δε μου πέρασε από το μυαλό ότι είχαν σβηστεί επίτηδες), έσκισα το περιτύλιγμα άγνωστου βιβλιοπωλείου και είδα την αγαπημένη μου Τζέιν Έιρ της Σαρλότ Μπροντέ. Το βιβλίο το έχω διαβάσει σε παιδική ηλικία και το πρώτο αυτό αντίτυπο που διάβασα βρίσκεται τώρα στο σπίτι της αδελφής μου. Ήθελα πολύ να το έχω, γιατί ως παιδί είχα πάντα την αίσθηση ότι διάβαζα ένα βιβλίο τρόμου αφού είχα εστιάσει την προσοχή μου στην περίεργη ιστορία του κου Ρότσεστερ και της ψυχικά ασθενούς γυναίκας του. Ως γυναίκα εστιάζω στη σχέση της Τζέιν Έιρ και του κου Ρότσεστερ και το χαίρομαι πάρα πολύ...αλλά η γυναικεία φύση χρειάζεται κι άλλα πράγματα για να τροφοδοτηθεί και έτσι:

2) Το δοκίμιο για το παράλογο το έλαβα ως δώρο από μία φίλη μου. Ήμαστε μαζί στο βιβλιοπωλείο χθες το μεσημέρι για τα τελευταία ψώνια τρέχοντας να προλάβουμε όλες μας τις δουλειές. Όταν με ρώτησε ποιο βιβλίο ήθελα ζήτησα αυτό, τον Μύθο του Σίσυφου του Αλμπέρ Καμύ. Το φιλοσοφικό αυτό βιβλίο δεν το έχω διαβάσει, ωστόσο περιμένω να διαβάσω σκέψεις για την εγγενή τραγικότητα της ζωής του ανθρώπου, για τη ζωή και το θάνατο και για τη στάση του απέναντι σε αυτές τις δύο αδιαμφισβήτητες καταστάσεις. Πιο πολύ με παρότρυνε να το επιλέξω ο μυθικός χαρακτήρας του Σίσυφου και η τιμωρία του να κουβαλά ακατάπαυστα την πέτρα στην κορυφή του βουνού, επειδή κατάφερε να ξεγελάσει και να φυλακίσει τον Άδη. Γιατί ο Σίσυφος νίκησε ή δε νίκησε τελικά το θάνατο.

3) Ο Μόμπυ Ντικ ή η Φάλαινα του Χέρμαν Μέλβιλ δε δόθηκε σε μένα. Μπήκε όμως στο σπίτι και σκοπεύω να το εκμεταλλευτώ. Χαρακτηρίζεται ως το αδιαμφισβήτητο αριστούργημα της αμερικανικής λογοτεχνίας, λέγεται ότι πρέπει να διδάσκεται σε κάθε πανεπιστήμιο, συγκρίνεται με τις αρχαίες ελληνικές τραγωδίες ή τον Σαίξπηρ, τέλος πρέπει να υπάρχει σε κάθε βιβλιοθήκη. Λέγεται επίσης πως δεν είναι ένα απλό θαλασσινό ανάγνωσμα, αλλά βαθιά φιλοσοφικό που ασχολείται με τη φύση του καλού και του κακού, με τη μοιραία σύγκρουση αυτών και πως αυτό καθιστά το βιβλίο μία αδιάκοπη αλληγορία. Όλα αυτά με προκαλούν να το διαβάσω, θα αφήσω όμως το τιμώμενο πρόσωπο να το χαρεί πρωτίστως.

Φέτος χαρίσαμε αντίστοιχα: 1)Υπερηφάνεια και Προκατάληψη, Τζέιν Ώστεν 2)Το Σπίτι του Ύπνου, Τζόναθαν Κόου 3)Δρ. Φάουστους, Τόμας Μαν 4)Ρώσικες Ιστορίες Μυστηρίου, Γκογκόλ - Πούσκιν κ.α.5) Η Αλεπού, Ντέιβιντ Λόρενς.