Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Σάββατο, 5 Σεπτεμβρίου 2015

Καλοκαιρινό Ταξίδι του Τρούμαν Καπότε

Δύο είναι στην ουσία τα ταξίδια του καλοκαιριού του 1945 που διηγείται ο Τρούμαν Καπότε: το πρώτο - που αποτελεί την αναγκαία συνθήκη της γονικής απουσίας (αυτή την απαραίτητη απουσία που χρειάζεται για να εκτυλιχθεί ένα παραμύθι, όπως έλεγε και ο Βλαντιμίρ Προπ) - και το δεύτερο, το αλληγορικό ταξίδι της πρωταγωνίστριας Γκρέιντι Μακνίλ, που ενηλικιώνεται, γίνεται γυναίκα μέσα από τον έρωτα και την απογοήτευση.
Το ζεύγος Μακνίλ αναχωρεί για ένα μεγάλο καλοκαιρινό ταξίδι από το Μανχάταν της Νέας Υόρκης στο ρομαντικό Παρίσι. Η μεγάλη αδερφή της Γκρέιντι είναι απασχολημένη με τον άντρα της και την επικείμενη εγκυμοσύνη της (που αποκαλύπτεται αργότερα), ενώ η σχεδόν έφηβη πρωταγωνίστρια καλείται να περάσει μόνη της όλο αυτό το χρονικό διάστημα. Ο αποχωρισμός από τους γονείς και τις κόρες διαγράφεται μέσω μιας διακαούς προσπάθειας του συγγραφέα να αποσαφηνίσει πλήρως το είδος των ενδοοικογενειακών σχέσεων που μάλλον περιορίζονται στις κλασικές ψυχολογικές εκφάνσεις που ζει μια οικογένεια ανωτέρας κοινωνικής τάξης: η σχέση της μάνας - κόρης, η αγάπη μεταξύ τους, η αδιάφορη σχέση των δύο αδερφών, το που θα δειπνήσουν τη σήμερον και άλλα τέτοια σοβαρά ή ασόβαρα, δοσμένα μάλλον με ένα δήθεν συναισθηματικό βάθος.
Η μικρή Μακνίλ έχει και έναν καλύτερο φίλο, τον Πίτερ, που τη συντροφεύει στις οινοποσίες, κοκτειλοποσίες και σε άλλα τέτοια συναφή - φίλο της καλής κοινωνίας επίσης -  που την πολιορκεί και τη θέλει ο καημένος, αλλά εκείνη έχει χαρίσει την καρδιά της (και το κορμί) σε ένα παιδί λαϊκό, αλάνι, έναν δύστροπο Μπρουκλυνιώτη που της έχει κάνει την καρδιά πατίνι και χαλί συνάμα, τον Κλάιντ.
Η σχέση τους εξελίσσεται αρχικά τουλάχιστον με δισταγμό. Οι καταστάσεις που τους αφορούν και τα πρόσωπα που τους περιτριγυρίζουν κάνουν το διάβα τους στο βιβλίο και τη ζωή τους στανικά, μέσα από τη δυσκολία ουσιαστικά να εκφράσουν τα συναισθήματά τους: η γνωριμία με τους φίλους του, η αποκάλυψη ότι εκείνος είναι Εβραίος ή ακόμη και μια απλή βόλτα στο πάρκο ή η απόφαση να κοιμηθούν μαζί το βράδυ.
Και ξαφνικά εκπλήσσομαι: το πράγμα περνά από την δυστοκία στη δράση. Το ζεύγος παντρεύεται. Δεν το περίμενα. Η Γκρέιντι σπεύδει να γνωρίσει τη φαμίλια στο Μπρούκλυν, για να συνειδητοποιήσει τελικά και η ίδια και ο Κλάιντ ότι οι κόσμοι τους είναι παράλληλοι και ασύνδετοι. Το τέλος δε θα το αποκαλύψω. Πρέπει ωστόσο να επισημάνω το εξής: το θέμα του βιβλίου είναι κατά βάση φωσκολικό. Έχει γίνει υπερβολική προσπάθεια από τον Καπότε να αναπτύξει τέχνη εκφραστική, αλλά κακά τα ψέματα, ούτε το θέμα τον βοηθά, ούτε οι εμπειρίες που μάλλον είχε ως παρακαταθήκη στην πρώιμη ηλικία των 19 ετών, όταν έγραψε αυτό το πρώτο του μυθιστόρημα (μάλλον κάτι ήξερε και ο ίδιος που το είχε καταχωνιάσει και εκδόθηκε για πρώτη φορά μόλις το 2005). Και το θέμα παραμένει μοιραία φωσκολικό. Δεν αποδύεται την ταπεινοτητα που το διακρίνει και τελικά ίσως να μην έπρεπε να είναι αυτός ο στόχος. Έτσι οι ήρωες παρουσιάζονται πιο σοφοί από ότι θα μπορούσαν να είναι, οι περιγραφές πιο γλαφυρές και γενικά η επιτήδευση είναι ολοφάνερη.

Παρασκευή, 31 Ιουλίου 2015

Μάρτυς μου ο Θεός του Μάκη Τσίτα

Η δουλειά με τρώει. Η καθημερινότητα και η ρουτίνα. Έχω το βιβλίο στα χέρια μου από τα προηγούμενα Χριστούγεννα νομίζω. Το ξεκίνησα με φούρια σε μία ανάπαυλα. Μάταια. Τελικά χρειάστηκε να περάσει σχεδόν ένα 7μηνο για να το ξαναπιάσω και να το τελειώσω τελικά. Στο μεσοδιάστημα υπήρχε δίπλα μου σε διάφορες θέσεις, στο κομοδίνο, στο τραπέζι της κουζίνας, στην τουαλέτα. Η δίχρονη κόρη μου με ρώταγε ενίοτε: "τί κάνει ο κύριος;", "τί κάνει το ψαράκι;" κλπ.

Νομίζω ότι παίζει σημαντικό ρόλο ο τρόπος που διαβάζει κανείς ένα βιβλίο. Το χρονικό μου κουτσούρεμα μάλλον είχε την επίπτωσή του στη γνωριμία με το κατά πολλούς αριστούργημα του Τσίτα. Και το πράγμα έχει ως εξής:
Τα Χριστούγεννα βρήκα τη γραφή εξαιρετικά ηθογραφική, έξυπνη, ταχεία. Προς την εγκατάλειψή του είχε αρχίσει να με κουράζει όμως ένα συνεχές επαναλαμβανόμενο μοτίβο που δεν κορυφωνόταν πουθενά. 
Τον Ιούλη ήρθε η κορύφωση, στις τελευταίες 50 σελίδες. Και δεν το αντιλήφθηκα όπως θα έπρεπε. Το σταύρωσα το καημένο το βιβλίο, τα πετσόκοψα. Παρόλ' αυτά, έχω την εμπειρία (θαρρώ) να καταλαβαίνω ότι ο εμμονικός ήρωας χτίστηκε πάνω σε πένα εμμονική. Ο συγγραφέας θεώρησε μάλλον εξαιρετικά σημαντικό να αναδείξει τον χαρακτήρα του πρωταγωνιστή του με τους ίδιους τρόπους που υιοθέτησε εξ αρχής, πράγμα που πετυχαίνει τον σκοπό του, ωστόσο από ένα σημείο και έπειτα δεν μπορεί να προσφέρει κάτι άλλο στον αναγνώστη. Η κορύφωση γίνεται με αποκαλύψεις που μπορούν επιτέλους να δικαιολογήσουν τόσο τη νοοτροπία όσο και τις πράξεις του. Το τέλος προσθέτει ένα λιθαράκι στο ψηφιδωτό μιας θλιβερής ζωής που δεν έχει πια ελπίδα για τίποτε.
Ο πρωταγωνιστής λοιπόν είναι ένας σύγχρονος ήρωας, που διανύει τη μέση ηλικία του. Λιθογράφος στο επάγγελμα βρίσκεται στη δυσάρεστη θέση να βρεθεί δύο φορές άνεργος περισσότερο γιατί βιώνει τα προσωπικά του μαρτύρια με τον παράξενο περίγυρό του, παρά λόγω της επερχόμενης κρίσης. Όπως και να 'χει, βρίσκει τον εαυτό του να μην μπορεί να αντεπεξέλθει στις υποχρεώσεις του. Οι επίσης προβληματικές αδερφές του βρίσκονται στην ίδια κατάσταση, ανύπαντρα αδέρφια υπό τη σκέπη των δύο γονιών που με τα κρίματά τους έβαλαν τροχοπέδη στην "ενηλικίωση" των παιδιών τους. Οι λεπτομέρειες του χαρακτήρα του συμπληρώνουν την παραπάνω εικόνα με εύστοχο τρόπο: ο ήρωάς μας είναι θρήσκος, αλλά αρέσκεται να επιδίδεται σε ηδονές, μπλέκει με αλλοδαπές και Ελληνίδες που συνήθως τον εκμεταλλεύονται οικονομικά, είναι ρατσιστής - συνεχώς επικρίνει ή υβρίζει τους μετανάστες και τέλος η σκέψη του και η ιδιόλεκτός του προδίδουν έναν σχετικά αμόρφωτο άνθρωπο με ορισμένες όμως πνευματικές αναλαμπές.
Είναι ενδιαφέρον βιβλίο. Διαβάστε το όμως μέσα σε τρεις μέρες. Παρόλο που δεν το θεωρώ αριστούργημα, δεν του άξιζε ο τρόπος που το διάβασα. Επίσης μην διαβάσετε αμέσως μετά το Καλοκαιρινό Ταξίδι του Τρούμαν Καπότε (όπως έκανα εγώ). Θα σας φανεί παμμέγιστη σαχλαμάρα ο κρυφός έρωτας ενός πλουσιοκόριτσου με ένα αλάνι της Νέας Υόρκης...

Αξιομνημόνευτες ατάκες:
"Σκέφτομαι στην αυτοβιογραφία μου να βάλω τίτλο Αναμνήσεις μιας κακόγουστης ζωής"
"Το σάκχαρο χτυπάει το πέος. Γνωστό τοις πάσι."
"Μεταξύ φτωχών και μασόνων ειλικρίνεια."

Και άλλες πολλές...